İran merkezli Fars Haber Ajansı, ülke genelinde yaşanan protestolar ve şiddet olaylarına ilişkin yayımladığı kapsamlı saha raporunda, ABD ve İsrail destekli olduğu öne sürülen eylemleri dört ana aşamada ele aldı. Raporda katılım sayıları, can kayıpları ve güvenlik önlemleri kronolojik verilerle analiz edildi.
İran merkezli Fars Haber Ajansı, son haftalarda ülke genelinde etkili olan protestolar ve şiddet olaylarına ilişkin ayrıntılı bir saha raporu yayımladı. Belgelere ve saha gözlemlerine dayandırıldığı belirtilen raporda, olayların gelişim süreci dört ayrı aşamada incelendi. Ajans, raporda yer alan değerlendirmelerin veri temelli olduğunu vurguladı.
Huzursuzluğun başlangıcı: 27–30 aralık
Rapora göre olaylar, 27 Aralık’ta Tahran’daki bir pazarda gerçekleştirilen sınırlı katılımlı esnaf protestosuyla başladı. Bu hareketliliğin kısa sürede Hemedan, Şiraz, Kirman, İsfahan ve İlam gibi bazı kentlere yayıldığı aktarıldı.
Saha verileri, bu ilk aşamada ülke genelindeki toplam katılımın 8 bin kişinin altında kaldığını ortaya koydu. Bazı üniversitelerde öğrencilerin de protestolara dahil olduğu belirtilirken, sloganların sertleşmesine rağmen yaygın ve organize bir fiziksel şiddet yaşanmadığı ifade edildi.
Bununla birlikte Fesa, Kuhdeşt ve Dorud kentlerinde askeri ve kamu binalarına yönelik münferit saldırıların kayda geçtiği, İlam’da ise can kaybına yol açmayan bir terör saldırısının raporlandığı bildirildi.
Kapsamın genişlemesi ve gerilimin artması: 31 aralık – 6 ocak
İkinci aşamada, ekonomik düzenlemeler ve fiyat artışlarının yürürlüğe girmesiyle birlikte protestoların daha geniş bir coğrafyaya yayıldığı belirtildi. Fars Haber Ajansı, bu süreçte dış istihbarat servislerinin müdahalesiyle olayların boyutunun arttığını öne sürdü.
Rapora göre huzursuzluk bu dönemde 103 ilçeye yayılırken, gösteriler çoğunlukla 50 ila 200 kişilik gruplar halinde yaklaşık 600 farklı noktada gerçekleşti. Bu aşamada sınırlı şiddet olaylarının başladığı, askeri üslere yönelik saldırıların ve organize eylemlerin ilk örneklerinin görüldüğü ifade edildi.
Ajansın verilerine göre, ülke genelinde protestolara katılım yaklaşık 70 bin kişi olarak tahmin edilirken, olaylar sırasında 36 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi.
Şiddetin zirveye ulaşması: 7–8 ocak
Saha raporunda, 7 Ocak akşamından itibaren olayların seyrinin belirgin biçimde değiştiği ve şiddetin en yüksek seviyeye ulaştığı vurgulandı. Bu süreçte güvenlik güçlerinin henüz silahlı müdahalede bulunmadığına dikkat çekildi.
Buna rağmen sivil vatandaşlar, emniyet mensupları ve Besic üyeleri arasında en yüksek can kayıplarının bu aşamada yaşandığı belirtildi. Olayların organizasyon ağını zayıflatmak amacıyla 7 Ocak saat 23.00 itibarıyla internet erişimine kısıtlama getirildiği aktarıldı.
İki gün süren bu dönemde protestolara katılanların sayısının ülke genelinde 350 bin ile 400 bin arasında olduğu tahmin edilirken, çok sayıda kamu binası, banka, ibadethane ve aracın ateşe verildiği raporda yer aldı. Güvenlik güçlerinin silah kullanma yetkisini ise ancak 8 Ocak akşamından itibaren ve yalnızca kritik tesislerin korunması amacıyla devreye aldığı ifade edildi.
Tansiyonun düşmesi: 9–11 ocak
Rapora göre 9 Ocak’tan itibaren olayların şiddetinde belirgin bir azalma yaşandı. Son aşamada çatışmaların büyük ölçüde kontrol altına alındığı, ancak 9–11 Ocak tarihleri arasında 45 kişinin daha hayatını kaybettiği bildirildi.
Fars Haber Ajansı, ölü ve yaralı sayılarının netleştirilmesi için kullanılan silah türleri, cesetlerin bulunduğu yerler ve adli tıp raparlarını kapsayan kapsamlı bir uzmanlık çalışmasının sürdüğünü açıkladı. Nihai ve resmi verilerin, kimlik tespit süreçlerinin tamamlanmasının ardından kamuoyuyla paylaşılmasının beklendiği kaydedildi.