Silivri Cezaevi’nde tutuklu bulunan Türkiye İşçi Partisi (TİP) Hatay Milletvekili Can Atalay’ın hazırladığı “Hatay Deprem Raporu 2026: Bir Afet, Bir Yönetim Krizi” başlıklı çalışma kamuoyuna açıklandı. 112 sayfalık rapor, depremin üçüncü yılında Hatay’da barınmadan sağlığa, eğitimden yargı süreçlerine kadar birçok alanda çözümsüzlüğün sürdüğünü ortaya koydu.
Raporda, konteyner kentlerin geçici olmaktan çıkarak kalıcı yaşam alanlarına dönüştüğü belirtilirken, açıklanan konut teslim rakamları ile sahadaki fiili yerleşim verileri arasında ciddi uyumsuzluklar bulunduğuna dikkat çekildi. Farklı kurumların farklı tarihlerde açıkladığı verilerin, sağlıklı planlama yapılmasını zorlaştırdığı ifade edildi. Bu durum “veri yönetimi krizi” olarak tanımlanırken, tek merkezden şeffaf ve güncel bir veri sisteminin kurulması önerildi.
TOKİ teslimleri belirsiz
Raporda, TOKİ tarafından teslim edildiği açıklanan konutlara ilişkin net ve doğrulanabilir verilerin bulunmadığı vurgulandı. Teslimat tanımının yeniden ele alınması, bağımsız denetim mekanizmalarının kurulması ve hak sahipleriyle düzenli bilgilendirme yapılması gerektiği ifade edildi.
İhalelerde şeffaflık eleştirisi
Deprem sonrası inşa süreçlerinde Kamu İhale Kanunu’nun 21/B maddesi kapsamında yapılan pazarlık usulü ihalelerin rekabeti zayıflattığı ve şeffaflık sorunları yarattığı raporda yer aldı.
Sağlık, eğitim ve yargı uyarısı
Moloz kaldırma çalışmalarında Dünya Sağlık Örgütü standartlarının uygulanması, toz kontrolü için branda ve düzenli sulama yapılması gerektiği belirtildi. Yıkılan 10 apartmana ilişkin yargı süreçlerinin yavaş ilerlediği, tutuklu sanık sayısının ise sınırlı kaldığı kaydedildi.
Eğitim alanında kalıcı okul binalarının hızla tamamlanması, konteyner okulların tamamen kaldırılması ve afet sonrası eğitim için özel bütçe oluşturulması çağrısı yapıldı. Öğretmenlere barınma desteği sağlanması, her okulda psikososyal destek birimleri kurulması ve ücretsiz yemek-ulaşım hizmetlerinin yaygınlaştırılması gerektiği ifade edildi.
Raporda göç ve geri dönüş sürecine ilişkin ortak veri tabanı kurulması, geri dönmek isteyen hanelere onarım hibelerinin artırılması önerildi. Kent hayvanları için kalıcı bakım politikalarının hayata geçirilmesi, düzenli besleme ve kısırlaştırma çalışmalarının planlı yürütülmesi istendi.
Şantiyelerde yaşanan iş kazalarının sistematik bir denetimsizlikten kaynaklandığı belirtilerek, bağımsız bir “yeniden inşa güvenliği kurulu” oluşturulması çağrısı yapıldı.
Bağışlara şeffaflık çağrısı
Raporda ayrıca “Türkiye Tek Yürek Kampanyası” kapsamında toplanan bağışların kullanımına ilişkin kamuoyuna açık ve denetlenebilir bir bilgilendirme yapılması gerektiği vurgulandı.
Can Atalay’ın raporu, Hatay’da deprem sonrası sürecin yalnızca fiziki yıkımla değil, yönetim ve planlama sorunlarıyla da derinleştiğini gözler önüne serdi.