İskenderun Teknik Üniversitesi (İSTE), finansal uyuşmazlıkların çözümüne yönelik yerli ve yenilikçi bir model geliştirdi. “Helalleşme Endeksi” adı verilen bu yaklaşım, borçlu ve alacaklı arasındaki anlaşmazlıkların daha hızlı, şeffaf ve hakkaniyetli biçimde çözümlenmesini hedefliyor.
İSTE Rektörü Prof. Dr. Mehmet Duruel, Ekonomi ve Finans Anabilim Dalı’nda yürütülen bir doktora çalışması kapsamında geliştirilen modelin, finansal uyuşmazlıkların önlenmesine katkı sunacağını belirtti. Prof. Dr. Nazif Çalış ve Öğr. Gör. Durmuş Baysal tarafından geliştirilen endeksin, kamu kaynaklarının daha etkin ve verimli kullanılmasına imkân sağlayabileceği ifade edildi.
Helalleşme Endeksi’nin, yalnızca enflasyon oranlarını esas almadığı; TÜFE, deflatör, asgari ücret artışı ve konut fiyat endeksi gibi makroekonomik göstergelerin yanı sıra gram altın, reel efektif döviz kuru ve petrol fiyatları gibi değişkenleri de içeren çok boyutlu bir hesaplama yapısına sahip olduğu bildirildi. Bu yönüyle endeksin, özellikle uzun vadeli alacaklarda yaşanan değer kayıplarını daha gerçekçi biçimde yansıtmayı amaçladığı kaydedildi.
Çalışmada, mevcut uygulamalarda kullanılan gecikme bedellerinin bazı durumlarda yetersiz kaldığına dikkat çekilerek, geliştirilen modelin bu boşluğu daha adil bir yöntemle doldurabileceği vurgulandı. Şeffaf bir hesaplama sistemine dayanan endeksin, taraflar arasındaki adalet algısını güçlendirebileceği, buna bağlı olarak toplumsal gerilim ve güven kaybı risklerini azaltabileceği değerlendirildi.
Öte yandan Anayasa Mahkemesi’nin 8 Temmuz 2025 tarihli kararında, yüksek enflasyonun alacakların reel değerini ciddi biçimde aşındırdığına işaret edilerek, bu konuda yasal düzenleme yapılması için Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne süre tanındığı hatırlatıldı. İSTE tarafından geliştirilen Helalleşme Endeksi’nin, söz konusu kararın ortaya koyduğu ihtiyaçlarla uyumlu bir çerçeve sunduğu belirtildi.
Kadim helalleşme anlayışını modern uzlaştırma ve finansal hesaplama yöntemleriyle birleştiren modelin uygulamasına www.helallesmeendeksi.com adresinden, akademik çalışmasına ise bmij.org üzerinden erişilebildiği bildirildi.