Nöbetçi Eczaneler
Anayasa Mahkemesi’nden sendikal haklara güçlü vurgu
Anayasa Mahkemesi (AYM), eğitim alanında sendikal faaliyetler ile kamu görevlilerinin disiplin sorumlulukları arasındaki dengeyi ilgilendiren dikkat çekici bir karara imza attı. Yüksek Mahkeme, Eğitim Sen üyesi bir öğretmenin sendika kararına dayanarak katıldığı “nöbet tutmama” eylemi nedeniyle aldığı kınama cezasının, sendika hakkının ihlali olduğuna hükmetti.
Karar, sendikal örgütlenme özgürlüğünün kamu görevlileri açısından sınırları ve devletin bu hakkı koruma yükümlülüğü bakımından emsal niteliği taşıdı.
Süreç nasıl başladı?
Eğitim Sen, Kasım 2017’de aldığı bir kararla öğretmenlerin haftada birden fazla nöbet tutmasının isteğe bağlı ve ücret karşılığı olması gerektiğini duyurdu. Sendika kararında, öğretmenlerin haftada yalnızca bir gün nöbet görevi üstlenmesi gerektiği ifade edildi.
Bir ortaokulda sosyal bilgiler öğretmeni olarak görev yapan sendika üyesi bir öğretmen de, okul yönetimi tarafından verilen ikinci nöbet görevini bu karar doğrultusunda yerine getirmedi.
İdari ceza ve yargı süreci
Okul yönetimi, öğretmenin nöbet görevini yerine getirmediğini tutanak altına aldı ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125. maddesi uyarınca kınama cezası verdi.
Öğretmen, verilen disiplin cezasının iptali için yargıya başvurdu. Ancak yerel mahkeme, “ikinci nöbet görevinin yerine getirilmemesinin eğitim hizmetine erişimi olumsuz etkileyebileceği” gerekçesiyle davayı reddetti.
İstinaf sürecinde de Bölge İdare Mahkemesi, sendika kararının “sendikal amacın sınırlarını aştığı” değerlendirmesinde bulunarak yerel mahkeme kararını onadı.
Anayasa mahkemesi: müdahale hak ihlali
Tüm iç hukuk yollarının tüketilmesinin ardından dosya Anayasa Mahkemesi’ne taşındı. Başvuruda, kınama cezasının örgütlenme özgürlüğü ve sendika hakkını ihlal ettiği ileri sürüldü.
AYM, yaptığı değerlendirmede söz konusu disiplin cezasının sendika hakkına doğrudan bir müdahale oluşturduğunu kabul etti. Kararda, müdahalenin demokratik toplum düzeninde gerekli olduğuna dair yeterli ve ikna edici gerekçelerin ortaya konulamadığı vurgulandı.
Yüksek Mahkeme, Anayasa’nın 51. maddesiyle güvence altına alınan sendika hakkının ihlal edildiğine hükmederek öğretmene 50 bin TL manevi tazminat ödenmesine karar verdi.
Kararın önemi
AYM’nin kararı, kamu görevlilerinin sendikal kararlar doğrultusunda gerçekleştirdiği eylemlerin disiplin hukuku karşısındaki sınırlarını yeniden tartışmaya açtı. Uzmanlara göre karar, sendikal örgütlenme özgürlüğünün korunması ve idarenin disiplin yetkisinin ölçülü kullanılması açısından önemli bir içtihat niteliği taşıyor.