Nöbetçi Eczaneler
Avrupa genelinde hava kirliliğine ilişkin son veriler, Türkiye’de bazı şehirlerde partikül madde yoğunluğunun dikkat çekici biçimde arttığını ortaya koydu. İsviçre merkezli hava kalitesi ölçüm şirketi IQAir tarafından yayımlanan 2025 Dünya Hava Kalitesi Raporu, hem ülke genelindeki eğilimleri hem de şehir bazlı riskleri gözler önüne seriyor.
Rapora göre Türkiye’nin yıllık ortalama PM2.5 değeri 2024’te 15,3 µg/m³ seviyesindeyken 2025 raporunda 19,2 µg/m³’e yükseldi. Bu artışla birlikte Türkiye, küresel hava kirliliği sıralamasında 67. sıradan 39. sıraya çıktı.
Avrupa’da en kirli hava: Türkiye’den şehirler öne çıkıyor
IQAir verilerine göre Avrupa’daki en kirli yerleşim yerleri listesinde Türkiye’den beş nokta ilk 10’a girdi. Buna göre:
• Iğdır listenin ilk sırasında yer aldı
• Buca ikinci sırada bulundu
• Gödekli dördüncü sıraya yerleşti
• Konya altıncı sırada yer aldı
• Düzce ise dokuzuncu sırada listelendi
Bu tablo, Avrupa’daki en kirli hava koşullarına maruz kalan nüfus içinde Türkiye’nin önemli bir paya sahip olduğunu ortaya koyuyor.
Deprem bölgelerinde hava kirliliği uyarısı
Rapor ve ilgili saha çalışmaları, özellikle 6 Şubat 2023’te meydana gelen 2023 Kahramanmaraş Depremleri sonrasında hava kalitesinde kalıcı sorunlar oluştuğuna işaret ediyor. Enkaz kaldırma faaliyetleri, yoğun inşaat süreci ve beton santrallerinin sayısındaki artış, partikül madde seviyelerinin yükselmesinde etkili faktörler arasında gösteriliyor.
Sivil toplum kuruluşları, deprem bölgelerinde hava kalitesinin düzenli ve kapsamlı biçimde izlenmesi gerektiğini vurgularken, mevcut ölçüm ve raporlama süreçlerinin yetersiz olduğuna dikkat çekiyor.
Antakya’da ölçümler: sınır değerlerin üzerinde
Temiz Hava Hakkı Platformu ve Türk Tabipleri Birliği tarafından Hatay’ın Antakya ilçesinde 7–25 Ocak 2025 tarihleri arasında gerçekleştirilen ölçümler, bölgede partikül madde yoğunluğunun yüksek seviyelerde seyrettiğini ortaya koydu.
Çalışmaya göre:
• PM10 ortalaması: 60,1 µg/m³
• PM2.5 ortalaması: 41,5 µg/m³
Bu değerlerin hem ulusal sınırların hem de Dünya Sağlık Örgütü tarafından önerilen kılavuz değerlerin üzerinde olduğu belirtildi
Sağlık etkileri
Uzmanlara göre PM2.5 ve PM10 gibi ince partiküllere uzun süre maruz kalmak; kalp-damar hastalıkları, çeşitli kanser türleri, diyabet, böbrek yetmezliği ve erken ölümlerle ilişkilendiriliyor. Ayrıca bilimsel çalışmalar, hava kirliliğinin gebelik sürecinde erken doğum, düşük doğum ağırlığı ve nörolojik gelişim sorunları riskini artırabileceğine işaret ediyor.
Temiz Hava Hakkı Platformu, özellikle deprem bölgelerinde kronikleşen hava kirliliğinin yalnızca mevcut nüfusu değil, gelecek kuşakların sağlık hakkını da tehdit eden uzun vadeli bir sorun haline geldiğini vurguluyor.