Nöbetçi Eczaneler
Goldman Sachs’ın 2 Ekim tarihli değerlendirmesine göre, eylül ayında para piyasası fonlarından yaklaşık 13 milyar dolarlık çıkış gerçekleşti. Banka, bu tutarın yaklaşık yarısının yurt içindeki döviz ve altın mevduatlarına yöneldiğini belirtti.
Raporda, TCMB rezervlerindeki gerilemeye de dikkat çekildi. Buna göre Merkez Bankası’nın brüt rezervleri, 30 Eylül itibarıyla bir önceki haftaya göre 9 milyar dolar azalarak 173 milyar dolara geriledi. Altın fiyatlarındaki değerleme etkisi hariç tutulduğunda ise haftalık rezerv kaybının 5 milyar dolar olduğu hesaplandı.
Rezervlerde eylül ayında 11 milyar dolarlık düşüş
Goldman Sachs’ın hesaplamalarına göre, eylül ayı genelinde altın değerleme etkisinden arındırılmış TCMB rezervleri 11 milyar dolar geriledi.
İran savaşı öncesindeki seviyelerle karşılaştırıldığında rezervlerdeki toplam düşüş 43 milyar dolara ulaşırken, altın değerleme etkisi hesaba katılmadığında gerileme 17 milyar dolar olarak hesaplandı.
Raporda ayrıca, altın ve SDR dışındaki varlıklar ile IMF’deki SDR pozisyonu hariç tutularak hesaplanan TCMB döviz likiditesinin savaş öncesine kıyasla 13 milyar dolar daha düşük olduğu belirtildi.
Döviz mevduatlarında artış
Goldman Sachs verilerine göre, 25 Eylül ile sona eren haftada değerleme etkisinden arındırılmış döviz mevduatları 1,3 milyar dolar arttı. Aynı dönemde altın mevduatlarında ise önemli bir değişiklik yaşanmadı.
Para piyasası fonlarından çıkışın söz konusu haftada sınırlı kaldığı belirtilirken, TL mevduatlardaki yükselişin de sürdüğü kaydedildi. Bankanın verilerine göre, 28 Eylül itibarıyla TL mevduatları bir önceki haftaya kıyasla 7 milyar dolar arttı.
Yabancı yatırımcıların hisse satışları sürdü
Raporda yabancı yatırımcıların Türkiye piyasalarındaki hareketlerine ilişkin veriler de yer aldı.
25 Eylül’e kadar olan haftada bankaların bilanço dışı döviz pozisyonunun 1 milyar dolar arttığı belirtildi. Böylece söz konusu pozisyonun İran savaşı öncesindeki seviyenin bir miktar üzerine çıktığı ifade edildi.
Aynı haftada yerel borçlanma araçlarına 400 milyon dolarlık yabancı sermaye girişi gerçekleşirken, hisse senetlerinden 400 milyon dolarlık çıkış yaşandı.
Goldman Sachs, şubat ayından bu yana yerel borçlanma araçları ve hisse senetlerinde toplam yabancı yatırımcı çıkışının 3,4 milyar dolara ulaştığını bildirdi. Bu çıkışın önemli bölümünün yerel borçlanma araçlarından kaynaklandığı belirtildi.
Kredi ve mevduat faizlerinde gerileme
Goldman Sachs verileri, faiz oranlarında da düşüş yaşandığını ortaya koydu.
25 Eylül’e kadar olan haftada TL mevduat faizleri 0,2 puan gerileyerek yıllık yüzde 43,4 seviyesine indi. Tüketici kredisi faizleri 0,5 puan düşüşle yüzde 60,6’ya, ticari kredi faizleri ise 0,6 puan gerileyerek yüzde 52,3’e geldi.
Politika faizinin yıllıklandırılmış olarak yaklaşık yüzde 45 olduğu varsayımında, tüketici kredisi faizi ile politika faizi arasındaki fark yaklaşık 16 puan, ticari kredi faizindeki fark ise yaklaşık 8 puan oldu. TL mevduat faizinin politika faizinin 1,2 puan altında kaldığı hesaplandı.
TCMB fonlamasında dikkat çeken değişim
Goldman Sachs’ın raporunda Merkez Bankası’nın bankacılık sistemine sağladığı fonlamaya ilişkin veriler de yer aldı.
30 Eylül itibarıyla bankalara sağlanan TCMB fonlamasının toplamı bir haftada 583 milyar lira artarak negatif 632 milyar liraya ulaştı. Goldman Sachs, bu görünümün bankacılık sisteminde likidite fazlasının devam ettiğine işaret ettiğini değerlendirdi.
Öte yandan 28 Eylül itibarıyla TL cinsinden kredi büyümesi, üç aylık hareketli ortalamaya dayalı yıllıklandırılmış aylık hesaplamada yaklaşık 4 puan gerileyerek yüzde 31’e indi.
Döviz cinsinden kredi büyümesi ise aynı dönemde 0,5 puan artışla yüzde 12 seviyesine yükseldi. TL ve döviz kredilerinin birlikte değerlendirildiği toplam ağırlıklı kredi büyümesi ise yıllık yüzde 27 seviyesinde kaldı.
Goldman Sachs, toplam kredi büyümesinin 2024 ortasında görülen en düşük seviyelere yakın olduğunu belirtti.