Hatay’ın anavatana kavuşma sürecinin en önemli dönemeçlerinden biri olan 27 Ocak 1937’nin yıl dönümü bugün anılıyor. Bu tarih, Hatay’ın Türkiye’nin yakın takibi ve kararlı diplomasi süreciyle uluslararası alanda yeni bir statü kazanmasında kritik bir adım olarak kayıtlara geçti.
1920’lerde Osmanlı Devleti’nin çöküşünden sonra İskenderun Sancağı (bugünkü Hatay), Fransız mandası altındaki Suriye sınırları içinde bırakılmıştı. Türkiye ise bölgenin Misak-ı Milli sınırları içinde yer alması gerektiğini savunarak 1930’lar boyunca diplomatik girişimlerde bulundu. Bu çabalar, Milletler Cemiyeti nezdinde yoğun müzakerelere dönüştü.
Milletler Cemiyeti 14–16 Aralık 1936 tarihlerinde yaptığı toplantıda, Sancak sorununu yerinde incelemek üzere gözlemciler gönderdi ve Türkiye ile Fransa arasındaki görüşmeler devam etti. Nihayet 27 Ocak 1937’de Cenevre’de yapılan Milletler Cemiyeti Konseyi toplantısında İskenderun Sancağı’na yeni bir statü verilmesi kabul edildi. Buna göre sancak, iç işleri bakımından bağımsız, dış ilişkiler, maliye ve gümrükte ise Suriye’ye bağlı olmak üzere ayrı bir siyasi varlık olarak tanındı.
Bu karar, Türkiye’nin 1921 Ankara Antlaşması’ndan bu yana sürdürdüğü diplomatik mücadelenin en somut başarısı oldu. Karar sonrası Hatay’da coşkulu kutlamalar yaşanırken, bölgedeki diğer kesimlerde tepkiler görüldü.
Bu statü, Hatay’ın kendi anayasasını hazırlaması, seçimlerini yapması ve sonunda 2 Eylül 1938’de bağımsız Hatay Devleti’nin ilanı ile devam etti. Ardından 1939’daki halk iradesi ve siyasi süreç sonucu bölge Türkiye Cumhuriyeti’ne katıldı.
Bugün, bu tarih hem dönemin uluslararası dengeleri içinde Türkiye’nin diplomasi başarısının önemli bir halkası olarak hem de Hataylıların anavatana dönüş sürecinin başlangıcı olarak anılıyor. Başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere Hatay’ın bağımsızlık ve anavatanla bütünleşmesi için çaba gösteren tüm kahramanlar saygı ve rahmetle anıyoruz.