ABD yönetimi, 7 Ocak 2026 tarihli başkanlık kararnamesiyle 66 uluslararası örgütten çekilme kararı aldığını duyurdu. Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada, söz konusu kuruluşların “Amerika Birleşik Devletleri’nin çıkarlarına aykırı” faaliyetler yürüttüğü savunuldu. Çekilme kararı alınan örgütlerin 35’inin Birleşmiş Milletler (BM) sistemi dışında, 31’inin ise BM bünyesinde yer aldığı bildirildi.
Kararname kapsamında ABD’nin artık çok taraflı birçok yapı ve programa mali katkı sağlamayacağı, diplomatik ve kurumsal katılımını da sonlandıracağı belirtildi. Beyaz Saray, bu adımın ABD’nin egemenliği, bütçe disiplini ve ulusal çıkarlarının korunması amacıyla atıldığını vurguladı.
BM dışındaki kuruluşlar listede geniş yer tuttu
ABD’nin çekildiğini açıkladığı BM dışı kuruluşlar arasında enerji, iklim, güvenlik, kültür ve demokrasi alanlarında faaliyet gösteren çok sayıda uluslararası yapı bulunuyor. Listede Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC), Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA), Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN), Küresel Terörle Mücadele Forumu, Çevrimiçi Özgürlük Koalisyonu, Uluslararası Demokrasi ve Seçim Yardımı Enstitüsü ile Avrupa Konseyi Venedik Komisyonu gibi dikkat çeken kuruluşlar yer aldı.
Ayrıca Uluslararası Enerji Forumu, Uluslararası Güneş Enerjisi Birliği, Uluslararası Tropikal Kereste Örgütü ve Küresel Göç ve Kalkınma Forumu gibi çevre ve kalkınma odaklı platformlardan da çekilme kararı alındı.
BM sistemi içindeki birçok yapıdan da ayrılık
Kararname, BM sistemi içindeki bazı fonlar, programlar ve danışma organlarını da kapsadı. ABD’nin ayrılacağını duyurduğu BM içi kuruluşlar arasında BM Ekonomik ve Sosyal Konseyi’ne bağlı bölgesel komisyonlar, BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), BM Demokrasi Fonu, BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi, BM Nüfus Fonu ve BM Kadın Birimi gibi önemli yapılar bulunuyor.
Bunun yanı sıra Barış İnşa Komisyonu, Barış İnşa Fonu, BM Medeniyetler İttifakı ve BM Üniversitesi de çekilme kararından etkilenen kurumlar arasında yer aldı.
Dışişleri Bakanlığı: “Egemenliğimize tehdit oluşturuyorlar”
ABD Dışişleri Bakanlığı, kararın ardından yaptığı yazılı açıklamada sert ifadeler kullandı. Açıklamada, söz konusu kurumların “gereksiz, kötü yönetilen, israfçı veya ABD’nin çıkarlarına aykırı aktörler tarafından yönlendirilen yapılar” haline geldiği savunuldu.
Bakanlık açıklamasında, “Milyarlarca dolar vergi mükellefi parasının halkımızın pahasına yabancı çıkarlara akması günleri sona ermiştir” ifadesine yer verildi. Açıklamada ayrıca, uluslararası örgütlerin zamanla “ilerici ideolojinin egemen olduğu, ulusal çıkarlardan kopuk bir küresel yönetişim mimarisine” dönüştüğü öne sürüldü.
ABD yönetimi, bundan sonraki süreçte yalnızca “halkın çıkarlarına hizmet eden” alanlarda uluslararası iş birliğine açık olunacağını, aksi durumlarda ise kararlı bir tutum sergileneceğini bildirdi. Kararın, küresel diplomasi ve çok taraflı iş birliği üzerinde nasıl bir etki yaratacağı ise önümüzdeki dönemde netlik kazanacak.