Nöbetçi Eczaneler
Dünya genelinde 17 ülkedeki 56 kurumdan 70’in üzerinde bilim insanının katkısıyla hazırlanan ve Avrupa Komisyonu adına Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi (ECMWF) bünyesindeki Copernicus İklim Değişikliği Servisi (C3S) tarafından yürütülen “Küresel İklim Değişikliği Göstergeleri” raporu, Earth System Science Data dergisinde yayımlandı.
Rapora göre, küresel iklim sistemi hızla ısınmaya devam ederken, insan kaynaklı etkilerin bu süreçte belirleyici olduğu vurgulandı.
Sıcaklık artışı rekor seviyelere yaklaşıyor
2025 yılı itibarıyla küresel sıcaklık artışı, sanayi öncesi dönem olarak kabul edilen 1850-1900 yılları ortalamasının 1,37 derece üzerine çıktı. Bu değer, kayıtlardaki en yüksek yıllık seviyelerden biri olarak kayda geçti.
2016-2025 dönemini kapsayan ortalama sıcaklık artışı ise 1,26 derece olarak ölçüldü. Uzmanlar, son on yılda yaşanan ısınmanın büyük ölçüde insan faaliyetlerinden kaynaklandığını belirtiyor.
Sera gazı emisyonları en yüksek seviyede
Raporda, ısınma eğiliminin temel nedenleri arasında fosil yakıt kullanımına bağlı sera gazı emisyonlarındaki artışa dikkat çekildi. 2024 yılında küresel sera gazı salımı 56,8 milyar ton karbondioksit eşdeğeri ile tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı.
Bilim insanlarına göre bu durum, atmosferde daha fazla ısının tutulmasına ve dünyanın enerji dengesinin giderek bozulmasına yol açıyor.
1,5 derece sınırı risk altında
Raporun en kritik bulgularından biri, küresel sıcaklık artışının yaklaşık dört yıl içinde 1,5 derece eşiğini aşabileceği öngörüsü oldu. 2015 Paris Anlaşması kapsamında belirlenen bu sınırın aşılması, iklim sisteminde geri dönüşü zor etkilerin ortaya çıkma riskini artırıyor.
Uzmanlar, 2030 yılına kadar karbonsuzlaşma çabalarının hızlandırılmaması halinde hedeflerin tutturulmasının giderek zorlaşacağına dikkat çekiyor.
Denizlerde ve ekosistemlerde hızlanan değişim
Raporda yer alan değerlendirmelerde, iklim değişikliğinin yalnızca sıcaklık artışıyla sınırlı olmadığı, okyanus ve deniz ekosistemlerinde de ciddi etkiler yarattığı belirtildi.
Güney Kore Pusan Ulusal Üniversitesi’nden İklim Bilimleri Araştırma Merkezi Profesörü June-Yi Lee, denizel sıcak hava dalgalarının 1991-2025 yılları arasında üç katından fazla arttığını ifade etti. Bu artışın, deniz ekosistemleri üzerinde baskı oluşturduğu, gıda üretimi ve kıyı güvenliği açısından riskleri artırdığı vurgulandı.
Ayrıca okyanusların karbon emme kapasitesinin zayıfladığı, asitlik ve oksijen seviyelerinde bozulmalar yaşandığı ve bunun kara üzerindeki aşırı hava olaylarını da tetikleyebileceği belirtildi.
Deniz seviyesi yükselişi rekor kırdı
Hollanda Kraliyet Deniz Araştırmaları Enstitüsü’nden araştırmacı Aimee Slangen ise deniz seviyesindeki artışa dikkat çekerek, 2025 yılında küresel deniz seviyesinin 1901’den bu yana toplam 23 santimetre yükseldiğini açıkladı.
Slangen, deniz seviyesinin yılda ortalama 1,8 milimetre yükseldiğini ve bu hızın giderek arttığını belirterek, özellikle alçak kıyı bölgelerinde taşkın riskinin yükseldiğini ifade etti.
Uzmanlardan ortak uyarı: Emisyonlar düşürülmeli
Raporda görüşlerine yer verilen bilim insanları, iklim değişikliğinin temel nedeninin insan faaliyetleri olduğunu vurgularken, özellikle fosil yakıt kullanımının azaltılması ve küresel emisyonların hızla düşürülmesi gerektiğini belirtti.
Uzmanlar, mevcut eğilimin devam etmesi halinde yalnızca sıcaklık artışının değil, deniz seviyesi yükselmesi, aşırı hava olayları ve ekosistem tahribatının da hızlanacağı uyarısında bulundu.