Nöbetçi Eczaneler
Dünyada kanser kaynaklı ölümlerin başlıca nedenlerinden biri olan akciğer kanserine karşı farkındalık çalışmaları kasım ayında yoğunlaşıyor. Her yıl 1-30 Kasım tarihleri arasında düzenlenen Akciğer Kanseri Farkındalık Ayı ile hastalığın risk faktörlerine, belirtilerine ve erken tanının önemine dikkat çekiliyor.
Dünya Sağlık Örgütü’ne bağlı Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansının (IARC) 2024 yılı verilerine göre, dünya genelinde yaklaşık 2,6 milyon kişiye akciğer kanseri tanısı konuldu. Aynı yıl hastalık nedeniyle yaklaşık 1,9 milyon kişi yaşamını yitirdi. Bu rakamlar, akciğer kanserinin küresel ölçekte ne kadar ciddi bir sağlık sorunu olduğunu ortaya koyuyor.
Türkiye’de her yıl yaklaşık 30 bin yeni vaka
Türkiye’de de akciğer kanseri önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam ediyor. Sağlık Bakanlığına bağlı hastanelerin paylaştığı bilgilere göre, ülkemizde her yıl yaklaşık 30 bin kişiye akciğer kanseri tanısı konuluyor. Hastalık nedeniyle yaşamını yitirenlerin sayısı ise yaklaşık 23 bine ulaşıyor.
Vakaların önemli bir bölümünün ileri evrede tespit edilmesi, erken tanının önemini daha da artırıyor.
En önemli risk faktörü sigara
Akciğer kanserinin en önemli ve önlenebilir risk faktörü tütün kullanımı olarak öne çıkıyor. IARC verilerine göre, akciğer kanseri vakalarının yaklaşık yüzde 85’i tütün kullanımıyla ilişkili.
Ancak risk yalnızca sigara içenlerle sınırlı değil. Pasif içicilik, hava kirliliği, radon gazı, asbest, dizel egzozu ve bazı mesleki kimyasallara maruz kalmak da hastalık riskini artırabiliyor.
Bu belirtileri hafife almayın
Akciğer kanseri erken dönemde belirti vermeden ilerleyebiliyor. Hastalığın ilerleyen dönemlerinde ise bazı şikâyetler ortaya çıkabiliyor.
Dikkat edilmesi gereken başlıca belirtiler şöyle:
• Uzun süre geçmeyen veya giderek şiddetlenen öksürük
• Öksürükle birlikte kan veya kanlı balgam gelmesi
• Nefes darlığı ve hırıltılı solunum
• Göğüs ağrısı
• Ses kısıklığı
• Nedeni açıklanamayan kilo kaybı
• İştahsızlık ve sürekli halsizlik
• Tekrarlayan bronşit veya zatürre
Bu belirtilerin görülmesi mutlaka akciğer kanseri olduğu anlamına gelmiyor. Ancak uzun süren veya giderek kötüleşen şikâyetlerde sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.
Erken tanı tedavi şansını artırıyor
Akciğer kanserinde hastalığın erken evrede tespit edilmesi, tedavi seçenekleri ve başarı ihtimali açısından büyük önem taşıyor. Özellikle yoğun ve uzun süreli sigara kullanımı bulunan yüksek risk grubundaki kişilerin doktor değerlendirmesiyle uygun tarama programlarına yönlendirilmesi öneriliyor.
Düşük doz bilgisayarlı tomografi, belirli yüksek risk gruplarında akciğer kanserinin erken tespit edilmesi amacıyla kullanılabiliyor. Ancak bu tarama yöntemi herkes için değil, uygun risk grubundaki kişiler için değerlendiriliyor.
Sigarayı bırakmak için destek alınabiliyor
Akciğer kanserinden korunmada en önemli adımlardan biri tütün ve tütün ürünlerinden uzak durmak. Sigara kullanan kişiler bırakma sürecinde ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı’ndan, sigara bırakma polikliniklerinden ve aile hekimlerinden destek alabiliyor.
Kasım ayı boyunca yürütülen farkındalık çalışmalarında verilen mesaj ise açık: Akciğer sağlığını korumak, riskleri azaltmak ve belirtileri önemsemek hayat kurtarabilir.