Atatürk’ü anmak yetmez, anlamak gerekir!

Bir insandan daha fazlasıydı Mustafa Kemal Atatürk… Yalnızca bir ülkenin kurucusu değil, bağımsızlığı, özgür düşünceyi, aklı ve bilimi esas alan bir gelecek idealinin mimarıydı. Aradan geçen 88 yıla rağmen fikirlerinin hâlâ güncelliğini koruması, belki de onun en büyük mirası.

Bazı insanlar yalnızca yaşadıkları döneme değil, kendilerinden sonraki yüzyıllara da iz bırakır. Mustafa Kemal Atatürk, hiç şüphesiz bu isimlerin başında geliyor.

10 Kasım 1938’de Türkiye, kurucusunu bedenen kaybetti. Ancak aradan geçen 88 yıl gösterdi ki Mustafa Kemal Atatürk’ün düşünceleri, idealleri ve Cumhuriyet’e bıraktığı miras yaşamaya devam ediyor.

Öyle bir lider düşünün ki askeri dehasıyla yalnızca kendi milletine değil, dünyaya kendisini kabul ettirmiş olsun. Mücadele ettiği cephelerde karşısında yer alanların dahi saygısını kazansın. Yaşadığı dönemin siyasi ve toplumsal koşullarını değerlendirirken geleceği de hesaba katsın. Bir milletin yalnızca bağımsızlığını kazanmasını değil, çağdaş medeniyetler seviyesine ulaşmasını da hedeflesin.

Atatürk, yalnızca bir kurtuluş mücadelesinin komutanı değildi. Savaş meydanlarında kazanılan zaferlerin kalıcı olabilmesi için eğitimden hukuka, ekonomiden bilime kadar her alanda yeni bir ülke inşa edilmesi gerektiğini biliyordu.

Fikirleri zamana yenilmedi

Mustafa Kemal Atatürk’ün en önemli özelliklerinden biri, yaşadığı dönemin ötesini düşünebilmesiydi. Bugün geriye dönüp baktığımızda, ortaya koyduğu pek çok düşüncenin hâlâ güncelliğini koruduğunu görüyoruz.

“Benim naçiz vücudum elbet bir gün toprak olacaktır, ancak Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır” sözü, onun kişisel varlığından çok Cumhuriyet’in geleceğine önem verdiğini gösteren en güçlü ifadelerden biridir.

Bugün Türkiye Cumhuriyeti 103 yaşında. Bu 103 yıl içerisinde savaşlar, ekonomik krizler, siyasi tartışmalar ve toplumsal dönüşümler yaşandı. Cumhuriyet, bütün bu sınavlara rağmen varlığını sürdürüyor.

Ancak burada kendimize sormamız gereken önemli bir soru var: Cumhuriyet’in 103 yıllık geçmişini kutlamak kadar, kuruluşunda ortaya konulan hedeflere ne kadar yaklaştığımızı da sorguluyor muyuz?

Bugünün dünyasında Atatürk’ü yeniden anlamak

Özellikle Orta Doğu coğrafyasının içinde bulunduğu tabloya baktığımızda, Atatürk’ün bağımsızlık, laiklik, eğitim, bilim ve ulusal egemenlik konularındaki yaklaşımını daha iyi anlamamız gerekiyor.

Savaşların, çatışmaların, siyasi istikrarsızlıkların ve toplumsal ayrışmaların yaşandığı bir coğrafyada Türkiye’nin en önemli güvencelerinden biri Cumhuriyet’in temel değerleridir.

Ancak yalnızca bu değerleri savunduğumuzu söylemek yeterli değil. Asıl mesele, onları hayatın her alanında ne kadar yaşatabildiğimizdir.

Bilimi gerçekten kararlarımızın merkezine koyabiliyor muyuz? Eğitimde fırsat eşitliğini sağlayabiliyor muyuz? Hukukun üstünlüğünü, adaleti ve özgür düşünceyi yeterince koruyabiliyor muyuz? Gençlerimize sorgulayan, araştıran ve geleceğe güvenle bakabilen bir ülke bırakabiliyor muyuz?

Belki de her 10 Kasım’da kendimize sormamız gereken asıl sorular bunlar.

Atatürk’e bağlılık, sorgulamaktan vazgeçmek değildir

Atatürk’ün fikirlerine sahip çıkmak, onun sözlerini yalnızca tekrar etmek ya da düşüncelerini kalıplara hapsetmek değildir.

Tam tersine, aklı ve bilimi esas alan bir anlayışı benimsemek, gerektiğinde sorgulamak ve değişen dünyanın koşullarına göre çözüm üretebilmektir.

Atatürk’e atfedilen, “Eğer bir gün benim sözlerim bilimle ters düşerse, bilimi seçin” sözü de bu anlayışla birlikte değerlendirilmeli. Çünkü onun düşünce dünyasının temelinde dogmalar değil; akıl, bilim ve çağdaşlaşma hedefi bulunuyordu.

Atatürk’ü anlamak, geçmişte söylenenleri ezberlemek değil, o düşüncelerin neden ortaya konulduğunu kavramaktır.

Bir şahsiyetten daha fazlası: Bir fikir

Mustafa Kemal Atatürk’ü yalnızca tarihin büyük bir lideri olarak görmek, onun düşünce dünyasını eksik anlamak olur.

O, özgür düşünebilen, sorgulayabilen, aklı ve bilimi rehber edinen bireylerden oluşan bir toplum idealinin temsilcisidir.

Bugün ihtiyacımız olan şey, Atatürk’ü yalnızca anma törenlerinde hatırlamak değil, onun gösterdiği hedefleri hayatın her alanında gerçekleştirmek için çaba göstermektir. Cumhuriyet’in kazanımlarını korumak kadar onları geliştirmek, eğitimde bilimi esas almak, hukukun üstünlüğünü savunmak ve özgür düşüncenin önünü açmak da bu sorumluluğun bir parçasıdır.

Bir toplumun gelişmişliği, geçmişteki başarılarıyla övünmesinden çok, o başarıların üzerine ne koyabildiğiyle ölçülür. Atatürk’ün bizlere bıraktığı en önemli sorumluluk da budur.

10 Kasım, yalnızca bir yas günü değil; kendimizle, ülkemizle ve geleceğimizle yüzleşme günüdür.

Bugün yine saygıyla eğilecek, yine Atatürk’ü anacağız. Ancak asıl mesele, onu gerçekten anlayıp anlamadığımızdır.

Çünkü Atatürk’e sahip çıkmak, yalnızca geçmişe duyulan saygıyla değil, geleceğe karşı üstlenilen sorumlulukla mümkündür.

Mustafa Kemal Atatürk bedenen aramızdan ayrıldı. Ancak onun temsil ettiği özgürlük, bağımsızlık ve çağdaşlaşma fikri bugün de yolumuzu aydınlatıyor.

Atatürk’ü anmak bir görev, onu anlamak ise gelecek nesillere karşı sorumluluğumuzdur.