Nöbetçi Eczaneler
Kurban Bayramı’nda çalışan özel sektör işçilerini ilgilendiren ücret, izin ve mesai haklarına ilişkin önemli değerlendirmeler geldi. SGK Başuzmanı ve Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş, bayram çalışma düzeninin yasal çerçevesini kaleme alarak dikkat çeken açıklamalarda bulundu.
Bayramda çalışma ve izin tartışması yeniden gündemde
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın kararıyla kamu çalışanları için 4,5 günlük bayram tatilinin 9 güne çıkarılması dikkat çekerken, özel sektör çalışanlarının bu uygulamanın dışında kalması yeniden tartışma konusu oldu. Konuyu değerlendiren İsa Karakaş, özel sektör işyerlerinde tatil ve çalışma düzeninin tamamen işveren ile işçi arasındaki anlaşmaya bağlı olduğuna dikkat çekti.
Karakaş’a göre işveren, isterse çalışanına yıllık izin, ücretsiz izin veya telafi çalışması gibi yöntemlerle bayram süresini uzatabilir; ancak bu durum zorunlu tutulamaz.
“Zorla tatil de zorla mesai de hukuka aykırı”
İsa Karakaş, iş hukuku açısından hem işçiyi zorla tatile çıkarmanın hem de rızası olmadan çalıştırmanın hukuka aykırı olduğunu vurguladı.
Yazısında işçi–işveren ilişkisinde karşılıklı iyi niyet ve uzlaşının esas olduğunu belirten Karakaş, açık rıza olmadan işçiye bayram mesaisi yaptırılamayacağını ifade etti.
Ayrıca, iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesinde farklı bir hüküm bulunmadıkça, işçinin bayramda çalışmayı reddetmesi nedeniyle işten çıkarılamayacağı da hatırlatıldı. Böyle bir durumda işçiye kıdem tazminatı hakkı doğabileceği belirtildi.
Onay geri çekilebilir, baskı yapılamaz
Karakaş’ın dikkat çektiği bir diğer önemli nokta ise işçinin verdiği onayla ilgili oldu. Buna göre, işçi daha önce bayramda çalışmayı kabul etmiş olsa bile, 30 gün önceden yazılı bildirim yaparak bu onayını geri çekebiliyor.
Bu durumda işverenin çalışan üzerinde baskı kurmasının hukuken geçerli olmadığı ifade edildi.
Bayram mesaisinde “çifte yevmiye” hesabı
Yazının en dikkat çeken bölümü ise bayramda çalışan işçilerin ücret hakları oldu. Buna göre resmi tatillerde çalışma yapılmaması halinde işçi maaşını tam alırken, çalışması durumunda ek ücret hakkı doğuyor.
Karakaş, bu durumu “bayramda çalışan işçi bir koyup iki almalı” sözleriyle özetledi.
Uygulamada hesaplama şu şekilde yapılıyor:
• Çalışmayan işçi: O günün ücretini tam olarak alır.
• Çalışan işçi: Her bir gün için ilave bir günlük ücret (çifte yevmiye) kazanır.
Örneğin günlük net ücreti 4.000 TL olan bir çalışanın bayramda görev yapması halinde günlük kazancı 8.000 TL’ye çıkıyor. Tüm bayram süresince çalışması durumunda ise toplam kazancına ciddi bir ek gelir yansıyor.
İşçi ve işveren arasında denge vurgusu
Uzman değerlendirmelerine göre bayram dönemlerinde yaşanan en kritik nokta, işçi ile işveren arasındaki dengenin korunması. Hem çalışma zorunluluğu hem de izin düzenlemeleri, karşılıklı rıza ve yasal çerçeve içinde şekilleniyor.