Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile 9 Ekim 2005 tarihli yönetmeliğe 19/A maddesi eklendi. Yeni madde, belediye başkanı veya başkanvekilinin görevden ayrılması ya da görevinin herhangi bir nedenle boşalması halinde mecliste gerçekleştirilecek seçimlerin usul ve esaslarını belirledi.
Oy kullanma yöntemi değişti
Yeni düzenlemeyle belediye başkanı ve başkanvekili seçimlerinde elle isim yazılarak oy kullanılan uygulama yerine birleşik oy pusulası getirildi. Adayların ad ve soyadları alfabetik sıraya göre pusulada yer alacak. Meclis üyeleri, tercih ettikleri adayın karşısındaki alana tercih mührü basarak oylarını kullanacak.
Oy gizliliğinin sağlanması amacıyla en az iki kapalı oy verme kabini hazırlanması zorunlu olacak. Oy pusulaları zarfa konularak şeffaf sandığa atılacak. Sandık ise meclis salonunda herkesin görebileceği bir noktaya yerleştirilecek.
Adaylık başvuruları ilk oturumda yapılacak
Yönetmeliğe göre belediye başkanlığı veya başkanvekilliğinin boşalması halinde vali, 10 gün içerisinde seçim toplantısının tarihini belirleyecek.
Aday olmak isteyen meclis üyeleri ile aday göstermek isteyen siyasi parti grupları başvurularını yalnızca ilk birleşimin ilk oturumunda meclis başkanlık divanına sunabilecek. İlk oturumun ardından yeni adaylık başvurusu kabul edilmeyecek.
Belediye Kanunu kapsamında dört tura kadar devam edebilen seçimlerde adaylar, her oylama oturumu öncesinde adaylıktan çekilebilecek. Seçime katılacak adayların listesi ise oylama başlamadan önce meclise duyurulacak ve tutanağa geçirilecek.
Aday üyeler divanda görev alamayacak
Yeni kurallarla seçim sürecinin yönetimine ilişkin de düzenlemeye gidildi. Aday olan meclis üyeleri seçim oturumlarını yönetemeyecek ve başkanlık divanında görev alamayacak. Bu üyeler yalnızca oy kullanabilecek.
Seçimin yönetimi ve düzeninden başkanlık divanı sorumlu olacak. Talepte bulunulması halinde her siyasi parti grubu ve bağımsız üyeler adına birer gözlemci görevlendirilebilecek. Gözlemciler, seçim sürecine ilişkin itiraz, öneri ve tekliflerini divana iletebilecek. Divan, karar vermeden önce gözlemcilerin görüşlerini dinleyecek ve bunları tutanağa kaydedecek.
Geçersiz oyların kapsamı belirlendi
Düzenlemeyle oy pusulalarının hangi durumlarda geçersiz sayılacağı da açıkça belirlendi. Başkanlık mührü bulunmayan, üzerinde tanıtıcı işaret yer alan veya birden fazla aday için tercih mührü kullanılan pusulalar geçersiz kabul edilecek.
Buna karşılık aynı adayın alanına birden fazla tercih mührü basılması, oyun geçersiz sayılması için yeterli olmayacak. Tercih edilen adayın anlaşılması şartıyla mührün ilgili alanın dışına taşması da geçersizlik nedeni sayılmayacak. Basım veya üretim kaynaklı leke, kırışıklık ve benzeri hatalar da tanıtıcı işaret niteliğinde olmadığı sürece oyun geçerliliğini etkilemeyecek.
Oy pusulaları yargı süreci tamamlanana kadar saklanacak
Sandıktan çıkan mühürlü zarf sayısının oy kullanan meclis üyesi sayısından fazla olması halinde zarflar açılmadan ilgili turdaki seçim yenilenecek. Mühürsüz zarflar ise açılmadan ayrı bir alanda muhafaza edilecek.
Kullanılan oy pusulaları ve zarflar, sonuçların açıklanmasının ardından divan üyelerinin imzaladığı bir zarf içerisine konularak mühürlenecek. Seçim belgeleri, dava açma süresinin sona ermesine kadar saklanacak. Dava açılması halinde ise yargı kararı kesinleşinceye kadar muhafaza edilecek.
20 Kasım 2026 itibarıyla yürürlüğe giren düzenlemeyle belediye başkanı ve başkanvekili seçimlerinde adaylık, oy kullanma, denetim ve itiraz süreçlerine ilişkin kurallar yeniden belirlenmiş oldu.
