Binlerce Yıllık Sır Türkiye’de Çözüldü: Babil Ne Zaman Yıkıldı?

Eski Babil Krallığı'nın hangi tarihte yıkıldığına ilişkin uzun yıllardır devam eden tartışmaya, Türkiye'deki arkeolojik buluntular ışık tuttu. Arizona Üniversitesi araştırmacıları, Kültepe ve Acemhöyük'teki antik saraylardan çıkarılan ahşap kirişlerin yıllık büyüme halkalarını inceleyerek Babil'in çöküş tarihine ilişkin önemli bulgular elde etti. Araştırma, Eski Babil Krallığı'nın yaklaşık MÖ 1587 yılında sona erdiği görüşünü güçlendirdi.

 

Mezopotamya kronolojisine Türkiye’den katkı

Mezopotamya’da binlerce yıl öncesine ait çok sayıda kil tablet bulunmasına rağmen, bu belgelerde kullanılan tarih sistemlerinin günümüzdeki takvimle eşleştirilmesi önemli zorluklar yaratıyor. Kralların saltanat yılları ve dönemin önemli olayları hakkında bilgi veren tabletler, farklı kronoloji hesaplamalarına neden oluyor.

Bu belirsizliği gidermek isteyen araştırmacılar, günümüzde Türkiye sınırları içerisinde bulunan Kültepe ve Acemhöyük’teki arkeolojik buluntulara yöneldi.

Ahşap kirişler tarihlendirmede kullanıldı

Araştırma kapsamında Kültepe’deki Waršama Sarayı ile Acemhöyük’teki Sarıkaya Sarayı’ndan çıkarılan ahşap kirişler incelendi. Bilim insanları, ağaçların yıllık büyüme halkalarındaki karbon-14 miktarını ölçerek ahşapların hangi dönemde oluştuğunu ve kesildiğini belirlemeye çalıştı.

Analizlerde Waršama Sarayı’ndan çıkarılan ahşapların dış halkalarının MÖ 1837-1836 yıllarına tarihlendiği tespit edildi. Sarıkaya Sarayı’nda kullanılan bazı kerestelerin ise yaklaşık MÖ 1778 yılında kesildiği belirlendi.

Elde edilen tarihler, aynı bölgelerde bulunan kil tabletlerdeki yönetim ve ticaret kayıtlarıyla karşılaştırıldı. Böylece Mezopotamya kronolojisinin modern takvimle eşleştirilmesinde daha güvenilir bir zaman aralığı oluşturuldu.

 

Babil’in yıkılışı için MÖ 1587 öne çıktı

Araştırmanın sonuçları, bilim dünyasında ‘orta-düşük kronoloji’ olarak adlandırılan tarihsel yaklaşımı destekledi. Bu hesaplamaya göre Eski Babil Krallığı’nın çöküşü yaklaşık MÖ 1587 yılına denk geliyor.

Araştırmacılar, burada söz konusu olan devletin, çok daha sonraki dönemde kurulan Yeni Babil İmparatorluğu olmadığının altını çiziyor. Eski Babil Krallığı, Mezopotamya’da Dicle ve Fırat nehirleri arasındaki bölgede, günümüz Bağdat’ının güneyinde gelişmişti.

Hitit İmparatorluğu’nun çöküşüne ilişkin izler de bulundu

Çalışmanın dikkat çeken bir diğer sonucu ise Anadolu tarihine ilişkin önemli ipuçları ortaya koyması oldu.

Ağaç halkalarında yapılan incelemelerde MÖ 1194-1192 yılları arasında ciddi bir kuraklık yaşandığına işaret eden izlere rastlandı. Bu dönem, Hitit İmparatorluğu’nun başkenti Hattuşa’nın yağmalanarak yakıldığı süreçle yakın tarihlere denk geliyor.

Araştırmacılar, söz konusu kuraklığın Hitit İmparatorluğu’nun çöküşünde etkili olan faktörlerden biri olabileceğini değerlendiriyor. Ancak bu bulgular, kuraklığın tek başına çöküşe neden olduğunu göstermiyor.

Arizona Üniversitesi araştırmacılarının yürüttüğü çalışma, Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dergisinde yayımlandı. Araştırma, Türkiye’deki arkeolojik alanlardan elde edilen buluntuların yalnızca Anadolu tarihine değil, Mezopotamya’nın kronolojisinin aydınlatılmasına da katkı sunduğunu ortaya koydu.

Mobil sürümden çık