Depremlerde yaşanan bina yıkımlarının nedenleri arasında gösterilen kolon kesme, duvar yıkma ve taşıyıcı sisteme yönelik diğer müdahaleler, yeni düzenlemeyle daha sıkı takip edilecek. Özellikle ticari amaçlarla kullanılan binalarda yapılan ruhsata aykırı değişikliklerin tespit edilmesi hedefleniyor.
Kritik katlar ve taşıyıcı sistemler incelenecek
2021 yılından itibaren iş bitirme aşamasına gelen ve yapı kullanma izni alan yeni binalar için zorunlu hale getirilen Bina Kimlik Sertifikası’na sahip yapılar, beş yılda bir denetlenecek.
Denetimler kapsamında binaların kat sayısı ve taban alanının ruhsata uygunluğu, dış cephe çıkmaları, bodrum ve zemin katlardaki kolonların durumu ile güçlendirme gerektirebilecek kritik çatlaklar kontrol edilecek. Ayrıca istinat duvarları, asansörlerin periyodik kontrolleri ve binaların kullanım amaçlarının resmi belgelerle uyumu da inceleme kapsamına alınacak.
Usulsüzlüklerde sorumlular da belirlenecek
Denetimlerde tespit edilen aykırılıklar fotoğraf ve diğer teknik delillerle kayıt altına alınacak. Hazırlanacak raporlarda usulsüzlüğün hangi dönemde gerçekleştiği, sorumlu yapı denetim kuruluşları ve şirket müdürlerinin yanı sıra denetim personelinin isimleri ile denetçi numaralarına da yer verilecek.
Böylece yalnızca mevcut aykırılıkların belirlenmesi değil, bu süreçte sorumluluğu bulunan kişi ve kuruluşların da ortaya çıkarılması amaçlanıyor.
Denetimlere kolluk kuvvetleri de eşlik edebilecek
Yeni sistemde denetim görevlendirmeleri her yıl ocak ayında elektronik ortamda yapılacak. Bakanlık tarafından görevlendirilen yapı denetim kuruluşları, en geç iki ay içerisinde bina yöneticisi, maliklerden biri veya mahalle muhtarının eşliğinde incelemelerini gerçekleştirecek.
Denetim sırasında ekibin tehdit edilmesi ya da şiddete maruz kalması halinde kolluk kuvvetlerinin desteğiyle işlemler tamamlanacak.
Projeye aykırılık, taşıyıcı sisteme müdahale veya başka bir uygunsuzluk belirlenmesi durumunda fotoğraflı ve videolu rapor hazırlanacak. Raporun ilgili kurumlara iletilmesinin ardından belediyeler veya valilikler tarafından İmar Kanunu kapsamında mühürleme, yıkım ya da güçlendirme işlemleri başlatılabilecek.
Büyük yapılara yaşam döngüsü analizi şartı
Düzenleme kapsamında enerji verimliliği ve sürdürülebilirlik konusunda da yeni bir uygulamaya geçilmesi planlanıyor.
1 Ocak 2027’den itibaren yapı ruhsatı alacak ve toplam inşaat alanı 10 bin metrekare ve üzerinde olacak binalarda, Enerji Kimlik Belgesi’nin yanı sıra Bina Yaşam Döngüsü Analizi Belgesi de zorunlu hale gelecek.
Bakanlık verilerine göre, 2011 yılından 2025 yılı sonuna kadar 1 milyon 100 bin yeni bina ile 330 bin mevcut bina için Enerji Kimlik Belgesi düzenlendi.
Yeni düzenlemeyle binaların yalnızca inşaat ve ruhsat aşamasında değil, kullanım sürecinde de denetlenmesi ve deprem güvenliğini tehlikeye düşürebilecek müdahalelerin önceden tespit edilmesi hedefleniyor.