Türkiye’de son dönemde kamuoyunun en çok tartıştığı başlıklardan biri düşük emekli maaşları oldu. Sokakta, sosyal medyada ve siyasi tartışmalarda emekli aylıklarındaki düşüşün nedeni çoğunlukla EYT düzenlemesine bağlanırken, SGK uzmanı Özgür Erdursun farklı bir noktaya dikkat çekti. Erdursun’a göre düşük maaşların temelinde EYT’den çok, 2008 yılında sosyal güvenlik sisteminde yapılan köklü değişiklikler yer alıyor.
Milyonlarca çalışan, e-Devlet üzerinden gelecekte alacağı emekli maaşını hesapladığında beklediğinin çok altında rakamlarla karşılaşıyor. Özellikle “4A Emekli Aylık Bilgisi Hesaplama” ve “4B Emekli Aylık Bilgisi Hesaplama” ekranlarında görünen tutarlar, çalışanlarda büyük hayal kırıklığı oluşturuyor.
Yıllarca yüksek prim ödeyen sigortalıların dahi sistemde düşük emekli aylıklarıyla karşı karşıya kaldığını belirten Erdursun, mevcut yapının çalışanların gelir düzeyi ile bağlanacak emekli maaşı arasındaki ilişkiyi zayıflattığını ifade etti.
Asgari ücretin iki ya da üç katı maaş alan çalışanların sistemde görünen emekli aylıklarının çoğu zaman 20 bin TL seviyelerinde kaldığına dikkat çekilirken, üst düzey gelir grubunda bulunan çalışanların bile 25 ila 30 bin TL bandında maaş hesaplamalarıyla karşılaştığı aktarıldı. BAĞ-KUR kapsamında kendi primini ödeyen esnaf ve sanatkârlar açısından ise tablonun daha ağır olduğu vurgulandı.
Erdursun, düşük maaşların temel nedeninin 3 Mart 2023’te yürürlüğe giren EYT düzenlemesi olmadığını belirterek, asıl kırılmanın 1 Ekim 2008’de yürürlüğe giren sosyal güvenlik reformuyla başladığını savundu. Özellikle “aylık bağlama oranları” ve “güncelleme katsayıları”nda yapılan değişikliklerin emekli maaşlarını aşağı çektiğini ifade eden Erdursun, büyümeden emekliye ayrılan payın azalmasının sistemde ciddi gelir kayıplarına yol açtığını söyledi.
Sistemin yalnızca mevcut emeklileri değil, gelecekte emekli olacak milyonlarca çalışanı da etkilediğine dikkat çeken Erdursun, 2008 sonrası göreve başlayan devlet memurlarının da ilerleyen yıllarda benzer sorunlarla karşılaşabileceğini belirtti. Kamu çalışanlarının aktif çalışma dönemindeki gelirleri ile emeklilik dönemindeki maaşları arasında büyük fark oluşabileceği ifade edildi.
Erdursun, emekli maaşlarındaki düşüşü sadece EYT’ye bağlamanın eksik bir değerlendirme olduğunu belirterek, “Sorun yalnızca emekli sayısının artması olsaydı, bugün çalışanların sistemde yüksek emekli aylıkları görmesi gerekirdi. Ancak mevcut tablo bunun tam tersini ortaya koyuyor” değerlendirmesinde bulundu.
Türkiye’de sosyal güvenlik sisteminin yeniden ele alınması gerektiğini vurgulayan Erdursun, çalışanların ödediği primlerle alacakları emekli maaşı arasındaki bağın güçlendirilmesinin önem taşıdığını söyledi. Aksi halde uzun yıllar çalışan ve yüksek prim ödeyen milyonlarca kişinin emeklilik döneminde ciddi gelir kaybı yaşamaya devam edeceği uyarısında bulundu.