Nöbetçi Eczaneler
Sosyal güvenlik uzmanı Özgür Erdursun, emeklilik süreçlerinde en sık yapılan hatalardan birinin sigortalılık statüsünün yanlış planlanması olduğunu ifade etti. Erdursun’a göre, özellikle 1 Ekim 2008 öncesinde sigortalı olan kişiler için geçerli olan “son 2520 gün kuralı”, emekli aylığını doğrudan etkileyen en kritik unsurlar arasında yer alıyor.
Son 2520 gün kuralı nedir?
1 Ekim 2008 tarihinden önce sigorta girişi bulunan çalışanlar için, farklı sigortalılık statülerinde geçen hizmet süreleri emeklilikte belirleyici rol oynuyor. Bu kapsamda kişinin son 2520 günlük (yaklaşık son 7 yıl) fiili çalışma süresi esas alınıyor.
Bu süre içinde en fazla hangi statüde prim ödenmişse, emeklilik işlemi o statü üzerinden gerçekleştiriliyor. Yani kişi;
• 4A (SSK)
• 4B (Bağ-Kur)
• 4C (Emekli Sandığı)
statülerinden hangisinde ağırlıklı olarak prim yatırdıysa, emekliliği de o statü üzerinden hesaplanıyor.
Statü değişikliği maaşı doğrudan etkiliyor
Uzmanlara göre en büyük risk, emekliliğe kısa süre kala yapılan statü değişikliklerinden kaynaklanıyor. Çalışanlar çoğu zaman sadece prim gün sayısını tamamlamaya odaklanırken, hangi statüden emekli olacaklarını göz ardı edebiliyor.
Örneğin bir SSK’lı çalışan, emekliliğe yakın dönemde şirket kurarak Bağ-Kur kapsamına girerse, son 2520 gün içinde Bağ-Kur ağırlığı oluşabiliyor. Bu durumda emeklilik statüsü değişerek maaşta düşüş yaşanabiliyor. Benzer şekilde Emekli Sandığı kapsamında uzun yıllar çalışan bir kişi, son dönemde özel sektöre geçip SSK veya Bağ-Kur primleri öderse, emeklilik hesabı tamamen farklı bir statüye kayabiliyor.
EYT kapsamındakiler de risk altında
Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesi yaş şartını ortadan kaldırmış olsa da, statü hesaplama kuralları aynı şekilde uygulanmaya devam ediyor. Bu nedenle EYT kapsamında emekliliğe hak kazanan kişiler de son 2520 gün hesabı nedeniyle beklemedikleri bir statüden emekli olabiliyor.
Uzmanlar, özellikle EYT sonrası süreçte çalışma hayatına devam eden kişilerin bu durumu göz önünde bulundurması gerektiğini vurguluyor.
Primi tamamladıktan sonraki adımlar kritik
Erdursun’un uyarısına göre, emeklilik için gerekli gün sayısını doldurduktan sonra yapılan sigortalılık değişiklikleri ciddi sonuçlar doğurabiliyor. Yanlış planlama, daha düşük emekli maaşı veya istenmeyen statüden emeklilik gibi sonuçlara yol açabiliyor.
Örneğin 4C kapsamında gerekli prim gününü tamamlayan bir memur, görevden ayrıldıktan sonra uzun süre Bağ-Kur veya SSK kapsamında çalışırsa, son 2520 gün hesabı nedeniyle Emekli Sandığı yerine farklı bir statüden emekli olabiliyor.
Aynı durum SSK’lı çalışanlar için de geçerli. Prim şartını tamamladıktan sonra Bağ-Kur’a geçip uzun süre bu statüde kalan kişiler, emeklilikte Bağ-Kur şartlarına tabi olabiliyor.
Uzmanlardan uyarı: planlama şart
Sosyal güvenlik uzmanları, emeklilik sürecinin sadece prim günü doldurmaktan ibaret olmadığını, hangi statüden emekli olunacağının en az gün sayısı kadar önemli olduğunu belirtiyor.
Bu nedenle çalışanların, özellikle emekliliğe yakın dönemlerde statü değişikliklerini dikkatle planlaması ve olası maaş kayıplarını göz önünde bulundurması gerektiği ifade ediliyor.