Yerel, bölgesel, uluslararası ve tematik kıstaslar dikkate alındığında, dünyada 12.000’in üzerinde film festivali vardır . Örnek vermek gerekirse, Chigago, Hong Kong, San Sebastian, Selanik, Tokyo … film festivalleri bunlardan sadece bir kaçıdır. Ayrıca, Türkiye’de de, 100-150 arasında film festivali olduğu belirtilmektedir: Adana Altın Koza, Ankara Uluslararası, Antalya Altın Portakal ve İstanbul Festivali bunların içinde önde gelenlerdir. Bu yıl 2-8 Ekim tarihleri arasında 14.’sü düzenlenecek olan Antakya Film Festivali’ni de bu grup içinde sayabiliriz.
Adı geçen film festivalleri içinde az sayıda olmakla birlikte, “Bağımsız film” festivalleri de vardır. Bu festivallerin hangileri olduğunu yazmadan önce, bağımsız filmin tanımını yapmakta yarar var: Düşük bütçeli, gişe kaygısı olmayan, festivallerde boy göstermesi amaçlanan ve yapımcılarına geniş özgürlük alanı sunan yapımlar bağımsız film olarak adlandırılmaktadır. Bir başka deyiş ile, bağımsız filmler, Hollywood ya da ana akım stüdyolarında yapılmayan çalışmalardır. Birkaç örnek vermek gerekirse: 2026 Berlin Film Festivali’nde birincilik ve ikincilik ödülleri alan Sarı Zarflar ve Kurtuluş filmleri, 2023 Cannes Film Festivali’nde En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Ödülü alan Kuru Otlar Üstüne bağımsız film kategorisindeki Türk yapımlarına örnek olarak verilebilir. Dünyada önde gelen bağımsız film festivallerini sıraladığımızda ise; Berlin, Cannes, Londra, Sundance ve Toronto’yu sayabiliriz.
Sundance Film Festivali’nin (SFF) başlangıcı 1978 yılına uzanır. İlk perdesini ABD’nin Utah eyaletinin Park City şehrinde açan festival, oyuncu ve yönetmen müteveffa Robert Redford’un öncülüğünde kurulmuştur. O bölgedeki mal varlığını festivale bağışlayan Redford, Sundance Film Enstitüsü’nü oluşturmuştur. Enstitünün amacı, bağımsız sinemacıları desteklemek ve yaratıcı yeteneklerin gelişmesini teşvik etmekti. Festivalde ödül kazanan filmler daha sonra uluslararası başarılar elde etti. Böylece, SFF genç yönetmeler, senaristler ve bağımsız yapımcıların kariyerlilerinde önemli bir sıçrama yeri oldu. 2000’li yıllarda, film gösteriminin yanı sıra, SFF belgeseller, kısa filmler ve yeni medya projelerinin izlendiği nitelikli bir platforma dönüştü. İlk kez SFF’de gösterilen ve daha sonra Akademi Ödülü ya da diğer prestijli sinema ödüllerini toplayan filmlere örnek olarak şunları sayabiliriz: Acı Bir Hayat Öyküsü, Küçük Gün Işığım, Olağan Şüpheliler, Rezervuar Köpekleri, Yaşamın Kıyısında ve Whiplash.
SFF 2027 yılının Ocak ayından itibaren ABD’nin Colorado eyaletinin Boulder ilçesinde düzenlenecek. Bu satırları kaleme alan yazarın bir dönem okula gittiği Boulder’daki festivalde öne çıkan gösterimleri ayrı bir yazıda sizlerle paylaşacağım.
===========================================================
Mehmet Ünal uzun yıllar insan kaynakları ve strateji alanında profesyonel olarak çalışmıştır. Son beş yıldır Arsuz’da yaşamakta ve İSTE’de doktora çalışması yapmaktadır. Sinema ile amatör olarak yoğun bir şekilde ilgilenmektedir. <mehmet.unal.lee22@iste.edu.tr>