Türkiye genelinde 75 baronun imzasıyla yayımlanan ortak açıklamada, yargı süreçlerinde yapay zekâ kullanımına yönelik tartışmalara dikkat çekilirken, Hatay Barosu yaptığı vurgularla öne çıktı. Açıklamada, savunma hakkının devredilemez olduğu ifade edilerek, “Savunma hakkı yapay zekâya devredilemez” mesajı güçlü biçimde dile getirildi.
Adalet Bakanı Yılmaz Tunç’un çeşitli platformlarda gündeme getirdiği “yargıda yapay zekâ kullanımı” ve vatandaşların hukuki süreçlere erişiminde yapay zekâ destekli projelere ilişkin değerlendirmeler, barolar tarafından dikkatle takip ediliyor. Bu kapsamda yayımlanan metinde, söz konusu yaklaşımın yargı sisteminin temel güvenceleri üzerindeki etkilerinin titizlikle ele alınması gerektiği vurgulandı.
“Savunma Hakkı Temel Güvencedir”
Hatay Barosu’nun da altını çizdiği açıklamada, adil yargılanma hakkının; bağımsız ve tarafsız mahkemeler önünde etkin savunma ile mümkün olduğuna dikkat çekildi. Savunma hakkının zayıflatılmasının, hukuk güvenliğini ve yargıya duyulan güveni doğrudan sarsacağı ifade edildi.
Açıklamada ayrıca, Avukatlık Kanunu’na atıf yapılarak avukatlığın kamu hizmeti niteliğinde olduğu ve yargının kurucu unsurlarından biri olarak bağımsız savunmayı temsil ettiği hatırlatıldı. Hukuki mütalaa verme ve yargı mercileri nezdinde temsil yetkisinin yalnızca avukatlara ait olduğunun altı çizildi.
“Yapay Zekâ, Amaç Değil Araçtır”
Hatay Barosu’nun öne çıkan değerlendirmelerinde, adaletin yalnızca teknik veri işleme faaliyetleriyle açıklanamayacağına dikkat çekildi. Açıklamada şu görüşler yer aldı:
* Hukuki süreçler, vicdani değerlendirme ve insan muhakemesine dayanır.
* Yapay zekâ, yargısal süreçlerin yerine geçemez.
* Dijitalleşme, yargının niteliğini artıran bir araç olarak konumlandırılmalıdır.
Barolar, “yapay zekâ hâkim” ya da “yapay zekâ avukat” gibi yaklaşımların hukuk devleti ilkeleriyle bağdaşmadığını belirterek, bu tür uygulamaların ciddi sakıncalar doğurabileceği uyarısında bulundu.
“Savunma Makamı Zayıflatılamaz”
Hatay Barosu’nun dikkat çektiği bir diğer önemli başlık ise savunma makamının korunması oldu. Açıklamada, teknolojik gelişmeler gerekçe gösterilerek savunma yetkisinin daraltılmasına veya mesleki alanın sınırlandırılmasına karşı kararlı bir duruş sergileneceği belirtildi.
Barolar, hukuk hizmetlerinin “yapay zekâ” adı altında mekanik bir yapıya indirgenmesine yönelik her türlü girişime karşı hukuki ve kurumsal mücadeleyi sürdüreceklerini kamuoyuna duyurdu.
Reform Çağrısı
Açıklamanın sonunda, yargının güçlendirilmesi için şu başlıklara öncelik verilmesi gerektiği ifade edildi:
* Bağımsız savunmanın güçlendirilmesi
* Hâkim ve savcı niteliğinin artırılması
* Liyakat esaslı reformların hayata geçirilmesi
* Yargı süreçlerini hızlandıracak teknik altyapının geliştirilmesi
Hatay Barosu’nun da güçlü şekilde destek verdiği bu ortak metin, hukuk çevrelerinde geniş yankı uyandırırken, yapay zekâ ve hukuk ilişkisine dair tartışmaları yeniden gündemin üst sıralarına taşıdı.