Hatay’da deprem sonrası yeniden yapılanma süreci devam ederken cadde ve sokaklarda da çeşitli düzenlemeler gerçekleştiriliyor. Bu çalışmaların önemli başlıklarından birini kaldırımlar oluşturuyor. Ancak yapılan kaldırımların görüntüsü ile vatandaşların günlük yaşamda karşılaştığı gerçekler her zaman örtüşmüyor.
Kentte bazı caddelerde vatandaşlar uzun süredir kaldırımın varlığını adeta unutmuş durumda. Yaya ulaşımının güçlükle sağlandığı bölgelerde yeni yapılan veya yenilenen kaldırımlarda karşılaşılan sorunlar ise kamu hizmetlerinin ne kadar planlı yürütüldüğü sorusunu beraberinde getiriyor.
Görme engelliler için yapılan çizgilerin önünde engeller var
Kaldırımlara yerleştirilen sarı renkli hissedilebilir yüzeyler, görme engelli vatandaşların güvenli şekilde ilerleyebilmesi açısından büyük önem taşıyor. Ancak Hatay’ın farklı noktalarında bu çizgilerin tam ortasında elektrik direkleri, trafik levhaları ve tabelalarla karşılaşılması dikkat çekiyor.
“Bir taraftan görme engelli vatandaşların güvenliğini sağlamak amacıyla sarı takip çizgileri döşenirken diğer taraftan bu çizgilerin üzerine direk ve tabelaların yerleştirilmesi, yapılan düzenlemelerin amacına uygunluğunu tartışmalı hale getiriyor.”
Görme engelli bir vatandaşın güvenliğini sağlamak amacıyla yapılan düzenlemenin, yine aynı vatandaş için yeni bir tehlikeye dönüşmesi, kaldırım projelerinin yalnızca tamamlanmış olması üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini gösteriyor.
Burada sorulması gereken soru oldukça açık: Kaldırım projeleri hazırlanırken elektrik direkleri, tabelalar ve diğer sabit unsurlar neden önceden hesaba katılmıyor?
Kaldırım yapmak mı, doğru kaldırım yapmak mı?
Bir kaldırımın tamamlanmış olması, o kaldırımın işlevini yerine getirdiği anlamına gelmiyor. Yayaların rahatça ilerleyemediği, tekerlekli sandalye kullanan vatandaşların geçişte zorlandığı, görme engellilerin takip çizgilerinin üzerinde direklerle karşılaştığı bir kaldırımın ne kadar erişilebilir olduğu tartışılmalı.
Kaldırım çalışmalarında genişlik, geçiş alanı, eğim ve hissedilebilir yüzeylerin doğru konumlandırılması gibi unsurların birlikte değerlendirilmesi gerekiyor. Aksi durumda kamu kaynakları kullanılarak yapılan çalışmalar, vatandaşların hayatını kolaylaştırmak yerine yeni engeller ortaya çıkarabiliyor.
Projeler hazırlanırken yeterli saha incelemesi yapılıyor mu? Çalışmalar tamamlandıktan sonra engelli vatandaşların kullanımına uygunluk açısından denetim gerçekleştiriliyor mu? Bu soruların ilgili kurumlar tarafından yanıtlanması gerekiyor.
Belediye mi sorumlu, kurumlar arası koordinasyon mu eksik?
Hatay genelinde karşılaşılan bu görüntüler, sorumluluk tartışmasını da beraberinde getiriyor.
Kaldırım düzenlemesini yapan belediye mi sorumlu? Elektrik direklerinin konumlandırılması ve altyapı hizmetlerini yürüten kurumlar mı? Yoksa bütün bu çalışmaların birbiriyle uyumlu yürütülmesini sağlayacak koordinasyon ve denetim mekanizması mı yetersiz kalıyor?
Elbette her kaldırımda karşılaşılan sorunun sorumlusu aynı kurum olmayabilir. Ancak hangi kurumun görev alanında olursa olsun, ortaya çıkan sonucun etkisini doğrudan vatandaşlar yaşıyor.
Bu nedenle belediyelerin ve ilgili altyapı kuruluşlarının yalnızca kendi sorumluluk alanlarına odaklanması yeterli değil. Kentin ortak kullanım alanlarında kurumlar arası koordinasyonun sağlanması ve yapılan çalışmaların bütüncül bir yaklaşımla denetlenmesi gerekiyor.
Hatay’da erişilebilir kent anlayışı nerede?
Hatay yeniden ayağa kaldırılmaya çalışılırken kent planlamasında engelli vatandaşların ihtiyaçları da öncelikli başlıklar arasında yer almalı. Çünkü erişilebilirlik bir lütuf değil, herkes için sağlanması gereken temel bir kent hakkı.
Bugün farklı noktalarda karşılaşılan bu görüntüler, yeniden yapılanma sürecinde yalnızca yolların ve kaldırımların yenilenmesinin yeterli olmadığını ortaya koyuyor. Önemli olan, yapılan yatırımların gerçekten vatandaşların ihtiyaçlarına cevap vermesi.
İlgili belediyelerin ve altyapı kuruluşlarının bu sorunlara ilişkin nasıl bir çalışma yürüttüğü, mevcut engellerin kaldırılması için bir planlama yapılıp yapılmadığı da merak konusu.
Hatay’da kaldırımlar yapılmaya devam edebilir. Ancak asıl ihtiyaç; yaşlıların, çocukların, engelli bireylerin ve tüm yayaların güvenle kullanabileceği, kesintisiz ve erişilebilir kaldırımlar oluşturulması.
Çünkü mesele yalnızca kaldırım taşı döşemek değil, kentte yaşayan herkesi düşünerek hizmet üretmektir. Bir kaldırımın yapılmış olması başarı sayılacaksa, önce o kaldırımın herkes tarafından kullanılabilir olması gerekir.