Krizin uzaması halinde petrol fiyatlarındaki yükselişin Türkiye’de akaryakıttan gıdaya kadar birçok ürünü etkileyerek enflasyonla mücadeleyi zorlaştırabileceği belirtiliyor.
İran Ordu Sözcüsü Muhammed Ekreminiya’nın Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalmaya devam edeceğini açıklaması, “Türkiye bu krizden nasıl etkilenir?” sorularını gündeme getirdi.
Ekreminiya, ABD’nin Hürmüz Boğazı’ndaki İran hukuk sistemini kabul etmemesi halinde boğazın açılmayacağını söyledi. İranlı Sözcü, boğazın yeniden açılması için İran halkının haklarına saygı gösterilmesi gerektiğini de vurguladı.
İran’ın şartı ne?
İran’ın açıklamalarına göre temel şart, ABD’nin Hürmüz Boğazı üzerindeki İran denetimini ve Tahran’ın belirleyeceği hukuki kuralları kabul etmesi.
Ancak İran yönetimi, “İran hukuk sisteminin kabul edilmesi” ifadesinin hangi somut maddeleri içerdiğini henüz ayrıntılı biçimde açıklamadı. Bu şartın gemilerin geçiş kurallarından denetim yetkisine, İran’a yönelik yaptırımlardan olası geçiş ücretlerine kadar geniş bir alanı kapsayabileceği değerlendiriliyor.
ABD ise boğazın herhangi bir ücret veya engelleme olmadan bütün ticari gemilere açık tutulmasını talep ediyor.
Petrol Fiyatları Yükselmeye devam edebilir
Hürmüz Boğazı, dünya enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri. ABD Enerji Enformasyon İdaresinin verilerine göre boğazdan 2025’in ilk yarısında günde yaklaşık 20,9 milyon varil petrol taşındı. Bu miktar, küresel petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20’sine karşılık geliyor.
Boğazdaki geçişlerin uzun süre aksaması, petrol arzında daralma endişesini büyüterek fiyatların yükselmesine neden olabilir. Nitekim bölgedeki son gerilimin ardından Brent petrolün varil fiyatı 86 dolar seviyelerine kadar çıktı.
Enflasyonu düşürmekte zorlanabilir
Türkiye’nin Hürmüz bölgesinden doğrudan aldığı petrolün toplam tedarik içindeki payı sınırlı olsa da küresel fiyat artışından kaçınması mümkün değil.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye’nin bölgeden petrol tedarikine bağımlılığının yaklaşık yüzde 10 seviyesinde olduğunu ve Hürmüz üzerinden doğal gaz ithalatı yapılmadığını açıklamıştı. Ancak Türkiye, toplam enerji ihtiyacının yaklaşık üçte ikisini ithalat yoluyla karşılıyor.
Petrol fiyatlarının yükselmesi;
* Benzin ve motorin fiyatlarını,
* Nakliye ve üretim maliyetlerini,
* Tarımsal üretim giderlerini,
* Elektrik ve sanayi maliyetlerini,
* Türkiye’nin enerji ithalatı faturasını
yukarı çekebilir.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının hesaplamasına göre Brent petrol fiyatındaki yüzde 10’luk artış, doğrudan ve dolaylı etkilerle tüketici enflasyonunu takip eden 12 ayda yaklaşık 1 puan yükseltebilir. Bu nedenle Hürmüz krizinin uzaması, yıllık enflasyonun haziran ayında yüzde 32,11 olduğu Türkiye’de fiyat artışlarını düşürme hedefini zorlaştırabilir.
Altın Fiyatları Düşer Mi?
Petrol fiyatlarında yükseliş beklentisi güçlü olsa da altın için kesin bir düşüşten söz etmek mümkün değil. Jeopolitik krizler genellikle yatırımcıların güvenli liman olarak altına yönelmesine neden oluyor. Buna karşılık doların güçlenmesi ve faizlerin yüksek kalması altın üzerinde baskı oluşturabiliyor.
Son gerilim döneminde altın fiyatları beklenen ölçüde yükselmedi ve yılbaşından bu yana düşüş gösterdi. Ancak uzmanlar, çatışmaların büyümesi halinde güvenli liman talebinin yeniden artabileceğini belirtiyor. Bu nedenle altının yönü; savaşın süresi, ABD Merkez Bankasının faiz politikası ve doların hareketine bağlı olacak.