İSİM ve KİŞİ HAFIZASI

Bu aralar “Dost Kazanma ve İnsanları Etkileme Sanatı” başlıklı, bir kişisel gelişim kitabı okuyorum. Yazarı, Dale Carnegie (1888-1955). Doğan Novus Yayınları baskılı. Kitap, ilk kez 1936 yılında yayımlandı ve şu ana kadar milyonlarca kopya sattı. Kitabı bitirdim mi? Hayır. Yazmak istedikten sonra üzerine onlarca, yüzlerce metin kaleme alınır. Ancak bu denemeyi şimdi yazmasam, başka zaman da yazamayacağım, biliyorum. O yüzden oturdum masaüstü bilgisayarımın başına. Gerisini getirdim.

Kitap, dört ana bölümden oluşuyor. Her bölümün alt bölümleri var. İkinci ana bölümün altı numaralı alt bölümü, “Bunu Yapmazsanız Başınız Belaya Girer.” (s. 93-100) Elli bin kişiye ilk isimleriyle hitap edebilen bir kişiden söz ediliyor. Edebi yazılara argo / küfür pek kaçmaz ama sanırım şimdi kaçacak: “Oha!”

Metinde, yeni tanışılanlarla ismin hafızada tutulması için değişik yöntemler sıralanmış. Söz ettiğim bölümden birkaç cümle:

• “Çoğu insan isimleri hatırlamaz, çünkü isimleri zihinlerine kalıcı olarak kazımak için gerekli zamanı ve enerjiyi harcamazlar. Kendilerine bahaneler uydururlar, çok meşgul olduklarını söylerler. (s. 97)
• Franklin Delano Roosevelt (Amerika Birleşik Devletleri 32. eski başkanı, 1882-1945), temas kurduğu tamircilerin isimlerini bile hatırlamak ve zihninde tutmak için zaman ayırıyordu.” (s. 98)
• “Roosevelt iyi ilişkiler kurmanın en basit, en bariz ve en önemli yollardan birinin isimleri hatırlamak ve insanlara kendilerini önemli hissettirmek olduğunu biliyordu ama kaçımız bunu yapıyoruz?” (s. 99)
• “İsim, bireyi diğerlerinden ayırır.” (s.100)

Dokuzuncu Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel’e (1924-2015) 2000 yılında, Memory Centers of America tarafından “Güçlü Hafıza” ödülü verildi. Çünkü karşılaştığı pek çok insanın ismini, soyadını, memleketini, yüzünü, yaptığı sohbetin ayrıntılarını aradan yıllar geçtiği halde hatırlardı. İnsanlara, isimleriyle hitap ederdi. Tabii bu olumlu özelliği, onu siyasette çok önlere taşımıştı. Bu özellik sayesinde, rakipleriyle açık ara öndeydi.

Eğitimci ve yazar Ahmet Şerif İzgören, 2001 yılında KKTC (Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti) Doğu Akdeniz Üniversitesi’nde liderlik ve yönetim dersi vermektedir. Final sınavında öğrencilere bir soru sorar. Sorulardan biri, “Beş yıldır sınıfınıza girip temizlik yapan kadın hizmetlinin, soyadını bilmeseniz de sadece ismini yazın?” şeklindedir. Soru, 100 puan üzerinden 50 puanlık. Geçme notu da 50’dir. Yani diğer dört sorunun cevabı bilinmese, sadece hizmetlinin ismi bilinse, öğrenci sınavdan geçecek. Sınıftan hiçbir öğrenci sorunun cevabını bilmez. Sınavdan sonra tüm sınıflar, hizmetlinin ismini öğrenecek ve gözlerinin içine bakarak selam vereceklerdir. Hizmetli, daha sonra Ahmet Bey’e gidecek ve teşekkür ederek şöyle diyecektir: “Ben kendimi hiç bu kadar insan hissetmemiştim.”

Bir anı da benden: 1979 yılında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesine başladım. Cerrahi stajları sırasında onunla çalışmadım. İntörn doktorluğum sırasında onunla çalışmadım. İki defa jürili sınavlar oldu bu süre içinde. Sınav jürilerimde yer almadı. Sadece 1983 yılında fıtık nedeniyle beni ameliyat etmişti. Sanırım bir ya da iki gün yatmıştım hastanede. 1985’te mezun olup uzaklaştım Ankara’dan. Yedi yıl sonra, yani 1992’de bir yakınımın hastalığı nedeniyle mezun olduğum okulumun İbni Sina Hastanesi’ndeydim yine. Bir sabah vizitinde, öğrencileriyle beraber üç blokun ortak geniş alanında yürüyordu. Rahatsız etmemek için mümkün olduğu kadar uzak durdum. Beni gördü ve “Ne haber Muhsin! Ne yapıyorsun orada?” benzeri bir soru sordu. Yerin dibine girdim tabii. Diyalogun gerisini hatırlamıyorum elbette ama hocamızın hafızasına şaşırıp kalmıştım. İsmimle hitap etmişti. Prof. Dr. Kamil İmamoğlu’ydu ismi. Işıklar içinde uyusun.

KAYNAKLAR

• Dost Kazanma ve İnsanları Etkileme Sanatı, Dale Carnegie, Doğan Novus, 1.baskı, 2026
• https://www.e-psikiyatri.com/demirele-guclu-hafiza-odulu
• https://www.dailymotion.com/video/x203q6c- Final Sorusu Videosu, Ahmet Şerif İzgören