Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB), ekim ayına ilişkin üretici ve market fiyatları ile tarımsal girdi maliyetlerindeki değişimleri kamuoyuyla paylaştı. Açıklanan verilerde, bazı tarım ürünlerinin tarladan market raflarına ulaşana kadar yaşadığı fiyat değişimleri dikkat çekti.
Limon fiyatındaki fark dikkat çekti
TZOB verilerine göre, ekim ayında üretici ile market arasındaki fiyat farkının en yüksek olduğu ürün limon oldu. Üreticide kilogramı 3 lira 90 kuruş olan limonun marketteki satış fiyatı 42 lira 87 kuruşa çıktı. Böylece market fiyatı ile üretici fiyatı arasındaki fark yüzde 999,2 olarak hesaplandı.
Limonun ardından en yüksek fiyat farkı kuru incirde görüldü. Üreticide kilogramı 135 lira olan kuru incirin market fiyatı 585 lira 41 kuruşa ulaştı. Kuru incirdeki fiyat farkı yüzde 333,6 oldu.
Fiyat farkının yüksek olduğu diğer ürünler ise yüzde 282,7 ile havuç, yüzde 233,2 ile elma ve yüzde 232,8 ile iç fındık olarak sıralandı.
Markette en fazla zamlanan ürün domates oldu
Ekim ayında marketlerde takip edilen 36 ürünün 25’inde fiyat artışı, 11’inde ise fiyat düşüşü yaşandı.
Market fiyatlarında en yüksek artış yüzde 62,9 ile domateste kaydedildi. Domatesi yüzde 35,2 ile sivri biber, yüzde 34,1 ile mısırözü yağı, yüzde 32 ile salatalık ve yüzde 27,9 ile yeşil soğan takip etti.
Aynı dönemde markette fiyatı en fazla gerileyen ürün ise yüzde 16,5 düşüşle limon oldu. Limonun ardından maydanoz yüzde 8,9, pirinç yüzde 8,1, nohut yüzde 5,6 ve zeytinyağı yüzde 5,5 oranında ucuzladı.
Üreticide de fiyat artışının zirvesinde domates var
Üretici fiyatlarındaki değişimde de domates ilk sırada yer aldı. TZOB’un incelediği 28 ürünün 15’inde fiyat artışı, dokuzunda fiyat düşüşü yaşanırken dört ürünün fiyatında değişiklik olmadı.
Üreticide fiyatı en fazla yükselen ürün yüzde 76,1 ile domates oldu. Domatesi yüzde 60,5 ile salatalık, yüzde 33,8 ile yeşil soğan, yüzde 33,7 ile yeşil fasulye ve yüzde 32,7 ile sivri biber izledi.
Üretici fiyatında en fazla düşüş ise yüzde 44,3 ile limonda gerçekleşti. Limondaki düşüşü yüzde 7,2 ile zeytinyağı, yüzde 5,5 ile Antep fıstığı, yüzde 5,4 ile fındık ve yüzde 5 ile patates takip etti.
Fiyat değişimlerinde arz ve hasat dönemi etkili oldu
TZOB, üretici fiyatlarındaki değişimlerin nedenlerine ilişkin değerlendirmesinde, bazı sebzelerde tarla üretiminden sera üretimine geçiş sürecine dikkat çekti.
Domates, salatalık, yeşil soğan, sivri biber ve kabakta yaşanan fiyat artışlarının bu geçiş süreciyle bağlantılı olduğu belirtildi. Yeşil fasulyede ise hasat döneminin sonuna yaklaşılmasıyla ürün arzının azalmasının fiyatları yükselttiği ifade edildi.
Limonda erkenci çeşitlerin hasadının devam etmesi nedeniyle piyasadaki arzın arttığı ve bunun üretici fiyatlarını aşağı çektiği kaydedildi. Zeytinyağında yeni hasat döneminin başlaması, yüksek rekolte ve stokların arzı artırması fiyat düşüşünde etkili oldu. Patateste ise hasadın sonuna gelinmesi ve depolardaki ürün fazlasının düşük fiyatlarla piyasaya sunulması üretici fiyatlarının gerilemesine neden oldu.
Tarımsal üretimde girdi maliyetleri yükselmeye devam etti
TZOB’un açıkladığı veriler, üreticinin yalnızca ürün fiyatlarındaki değişimlerle değil, artan girdi maliyetleriyle de karşı karşıya olduğunu ortaya koydu.
Ekim ayında gübre fiyatlarının tamamında bir önceki aya göre artış yaşandı. ÜRE gübresi yüzde 3, DAP gübresi yüzde 2,5, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 2 ve amonyum sülfat gübresi yüzde 0,3 zamlandı.
Yıllık bazda en yüksek fiyat artışı yüzde 67,7 ile amonyum nitrat gübresinde gerçekleşti. Amonyum sülfat gübresinde yüzde 56,7, 20.20.0 kompoze gübresinde yüzde 42,3, DAP gübresinde yüzde 39,7 ve ÜRE gübresinde yüzde 18,3 artış kaydedildi.
Hayvancılık sektöründe kullanılan yem fiyatları da yükseldi. Ekim ayında süt yemi yüzde 6,6, besi yemi yüzde 6,5 zamlandı. Yıllık fiyat artışları süt yeminde yüzde 38,9, besi yeminde ise yüzde 38,6 oldu.
Üretimin önemli maliyet kalemlerinden mazotun fiyatı ekim ayında aylık bazda yüzde 3,5, yıllık bazda yüzde 73,4 arttı. Tarım ilaçlarında yıllık fiyat artışı yüzde 27,7, elektrik fiyatlarında ise yüzde 25,1 olarak kayıtlara geçti.
Açıklanan rakamlar, ekim ayında tarımsal ürünlerde üretici ve market fiyatları arasındaki farkın yüksek seviyelere ulaştığını, üretim maliyetlerindeki artışın da devam ettiğini gösterdi.