Türkiye’de tütün ve nikotin ürünlerine yönelik kapsamlı yeni düzenleme hazırlığı Meclis gündemine geliyor. AB hedefleri doğrultusunda hazırlanan teklif, sigara içme alanlarını daraltırken satış ve kullanım koşullarını da kökten değiştiriyor.
Tütün yasaklarında yeni sayfa açılıyor
Avrupa Birliği uyum süreci çerçevesinde Türkiye’de tütün ürünlerine ilişkin mevcut düzenlemelerin daha da sıkılaştırılması planlanıyor. AK Parti grubu tarafından Sağlık Bakanlığı ile koordineli şekilde hazırlanan yasa teklifi taslağı, sigara ve diğer nikotin ürünlerinin kullanımına yönelik önemli kısıtlamalar içeriyor.
Yeni düzenleme ile birlikte, yeme-içme hizmeti sunan işletmelerin açık alanlarında sigara içilmesine izin verilmeyecek. Ayrıca sigara içimine ayrılan özel alanlarda yiyecek ve içecek servisi yapılması da yasaklanacak.
Kamuya açık alanlarda sıkı yasaklar
Taslak düzenlemeye göre sigara kullanımına ilişkin kurallar yalnızca kapalı alanlarla sınırlı kalmayacak. Açık alan-kapalı alan ayrımı gözetilmeksizin birçok kamusal alanda sigara içilmesi yasak kapsamına alınıyor.
Bu kapsamda;
• İbadethaneler
• Okul öncesi eğitim kurumları
• İlk, orta ve yükseköğretim kurumları
• Sağlık kuruluşları
• Çocuk parkları
• Spor alanları
• Plajlar
gibi alanlarda sigara içilmesine izin verilmeyecek. Ayrıca kamuya açık ancak özel niteliği bulunan açık alanlarda da sigara kullanımına yönelik yeni sınırlamalar getirilecek.
Tütün ürünü tanımı genişletiliyor
Yeni düzenlemenin en dikkat çeken başlıklarından biri de “tütün ürünü” tanımının yeniden yapılması oldu. Taslakta yalnızca klasik tütün ürünleri değil, kapsamlı bir genişleme öngörülüyor.
Buna göre;
• Organik ya da sentetik nikotin içeren ürünler
• Tütün içermese bile tütün mamulünü taklit eden elektronik sistemler
• Elektronik sigaralar (sıvı ve kimyasal içerenler dahil)
• Isıtılmış tütün ürünleri
• Nargile ve benzeri ürünler
“tütün ürünü” kapsamında değerlendirilecek.
Nakit satışa yasak, dijital takip zorunluluğu
Teklife göre tütün ürünlerinin satışında da önemli değişiklikler öngörülüyor. Nakit para ile tütün ürünü satışı tamamen yasaklanacak. Tüm satış işlemlerinin elektronik sistem üzerinden kayıt altına alınması zorunlu hale gelecek.
Bu adımın, hem denetim mekanizmasını güçlendirmesi hem de yaş sınırı ihlallerinin önüne geçmesi hedefleniyor.
18 yaş sınırı ve cezai yaptırımlar sertleşiyor
Düzenleme kapsamında 18 yaşını doldurmamış bireylerin tütün ürünlerine erişimi de daha sıkı kurallara bağlanıyor. Tütün ürünlerinin tüketildiği alanlara reşit olmayanların girişi yasaklanacak.
Ayrıca çocuklara tütün ürünü satan kişilere yönelik yaptırımlar da artırılıyor. Buna göre, çocuklara tütün ürünü satanlar hakkında 6 aydan 1 yıla kadar hapis cezası uygulanabilecek.
2040 hedefi: tütünsüz Türkiye
Taslak düzenlemede en dikkat çeken hedeflerden biri ise uzun vadeli plan oldu. Buna göre 1 Ocak 2040 tarihinden itibaren Türkiye’de tütün ürünlerinin satışının tamamen yasaklanması öngörülüyor.
Bu hedefin, Türkiye’nin AB tütünle mücadele politikalarıyla tam uyum sağlaması amacıyla planlandığı ifade ediliyor.
Sonuç: kademeli ve kapsamlı bir dönüşüm
Hazırlanan yasa teklifi, yalnızca bireysel kullanım alanlarını değil, satış, denetim ve ürün tanımlarını da kapsayan geniş bir dönüşümü işaret ediyor. Meclis’e sunulması beklenen düzenleme kabul edilirse, Türkiye’de tütünle mücadelede yeni ve daha sert bir dönem başlamış olacak