Yıkılırken üzerimize çöküyordu: Yüksek binaların yıkımına özel kurallar

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan “Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik”, 12 Ağustos 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlandı.

 

Yeni düzenleme ile özellikle yüksek yapıların yıkım süreçlerine ilişkin kapsamlı kurallar getirildi. Patlayıcı kullanılarak gerçekleştirilecek yıkımlarda görev alacak mühendislerin niteliğinden güvenlik önlemlerine kadar birçok alanda yeni şartlar belirlendi. Düzenlemelerin önemli bölümü ise bir yıl sonra yürürlüğe girecek.

Yönetmelikle birlikte “patlatmadan sorumlu mühendis” tanımı ilk kez mevzuata girdi. Buna göre inşaat, maden, çevre, jeoloji veya jeofizik mühendisliği bölümlerinden mezun olan ve patlayıcı kullanımına ilişkin yetkili kurumlardan sertifika alan ya da bu alanda tezli yüksek lisans yapan mühendisler bu görevi üstlenebilecek.

Ayrıca yüksek yapı sınıflandırması da netleştirildi. Bina yüksekliği 21,50 metreyi veya yapı yüksekliği 30,50 metreyi aşan yapılar “yüksek yapı”, bina yüksekliği 51,50 metreyi ya da yapı yüksekliği 60,50 metreyi geçen yapılar ise “çok yüksek yapı” olarak tanımlandı.

Yeni düzenlemeye göre bina yüksekliği 18,50 metrenin altında olan yapılarda kural olarak fenni mesuliyet aranmayacak. Ancak bitişik nizam yapılar, karma taşıyıcı sistemler, yapısal düzensizlikler veya eğitim, sağlık ve kültürel varlıklara yakın binalarda ilgili idare gerekli görmesi halinde fenni mesuliyet şartı getirebilecek.

Patlayıcı kullanılarak gerçekleştirilecek tüm yıkımlarda ise fenni mesuliyet zorunlu olacak. Bu tür yıkımlarda ayrıca patlatmadan sorumlu mühendis ve ateşleyici görevlendirilmesi gerekecek. Patlatmalı yıkımların analiz ve raporlarından ilgili mühendisler kendi sorumluluk alanları çerçevesinde yükümlü olacak.

Yönetmelikle birlikte yüksek yapıların yıkımına ilişkin özel kurallar da getirildi. Yıkım planlarının yeni eklenen EK-5 hükümlerine uygun hazırlanması zorunlu hale gelirken, patlayıcı kullanılan yıkımlarda planı hazırlayan mühendis ile patlatmadan sorumlu mühendisin şantiye sahasında birlikte bulunması şartı getirildi.

Yüksek yapılarda makine veya patlayıcı ile yıkım yöntemlerinden, yapının özelliklerine en uygun olanı tercih edilecek. Yıkım sırasında toz, titreşim ve gürültü sınır değerlerine uyulacak; çalışma alanları perdeleme sistemleri, koruma fanları ve örtülü yollarla güvence altına alınacak.

Patlayıcıyla yapılacak yıkımlarda meteorolojik şartlar dikkate alınacak, uygun olmayan hava koşullarında patlatma gerçekleştirilemeyecek. Ayrıca patlama sırasında oluşan titreşim ve hava şoku dalgalarının ölçülmesi için kalibre edilmiş sensörler kullanılacak, yıkım süreci yüksek hızlı kameralarla kayıt altına alınacak.

Kamu kurumları tarafından 6306 sayılı Kanun kapsamında yapılacak yıkımlarda ise müteahhit ve şantiye şefi şartı aranmayacak. Ancak gerekli durumlarda tüm teknik sorumluluk ilgili kamu kurumlarınca üstlenilecek.

Yıkım ruhsatı sürelerine de esneklik getirildi. Bitişik nizam yapılar, yüksek binalar veya makineyle yıkımı zorlaştıran çevresel koşullar nedeniyle gerekli görülmesi halinde ruhsat süresi bir defaya mahsus olmak üzere üç aya kadar uzatılabilecek.

Yönetmelikte yer alan bazı hükümler yayımlandığı tarihte yürürlüğe girerken, yüksek yapıların yıkımına ilişkin teknik düzenlemelerin büyük bölümü ise 12 Ağustos 2027 tarihinde uygulanmaya başlanacak.

Exit mobile version