Ana Sayfa Arama Yazarlar
Yayın/Gazete
Yayınlar
Kategoriler
Servisler
Nöbetçi Eczaneler Sayfası Nöbetçi Eczaneler Hava Durumu Namaz Vakitleri Puan Durumu
Sosyal Medya
Muhsin Boz
Muhsin Boz

ÖLÜM SAYESİNDE YAŞAYAN ZAMAN

Çoğu zaman okunamayıp yarıda bırakılan kitapların iyi kitaplar olmadığı sanılır. Oysa bazen kitap iyidir, güzeldir ama okur iyi değildir. Okurun o kitabı anlama derinliği yoktur. “Kitap Kurdu” dediğimiz bazı insanlar vardır. Hangi yazarları okuduğunu, hangi kitapları sevdiğini öğrendiğinizde, o kişinin kitapları eğlenmek, boş zamanını değerlendirmek amacıyla okuduğunu anlarsınız. Derinliği olmayan, sığ kitap çok mu piyasada? Hem de nasıl. Gırla. Benim de aslında okunmaması gereken kitabı okuduğum ve sevdiğim olmuştur mutlaka. Eleştiri oklarının bir kısmı kendime.

Yakın zamanda Pascal Mercier’in “Lizbon’a Gece Treni” kitabını okudum. Kitabı çok sevdim ama itiraf edeyim ki ben de zorlanarak okudum. Çünkü bir romandan ziyade, adeta bir felsefe kitabı. Kitabı okumaya başlayan, okuyamayıp yarıda bırakan birkaç arkadaşıma sordum. Söz ettiğim özelliğinden yakındılar. “Okurken eğlenemedik,” demediler ama çok yoğun felsefi dokunuşların olay örgüsünün önüne geçtiğinden dem vurdular. Aslında haklıydılar. Benim de en çok zorlandığım özelliğiydi. Tabii kitapları sadece eğlenmek amacıyla değil, bana bir şey katsınlar diye okuyorum. Kattıkları da muhakkak. Ben 25-30 yıl önceki kişi değilim; olmadığım için de mutluyum. Ha, söz ettiğim yıllardaki kişiyi sevmiyorum, ona uzağım, küsüm anlamına gelmez bu. O kişiyle, o ‘ben’le de barışığım.

Felsefi dokunuşların olay örgüsünün önüne geçmesi, kitabın okunma hızını düşürüyor ama okurun buralarda duraklaması, derin derin soluklanması, düşünmesi gerekiyor. Kitaptaki birkaç alıntıyla meramımı anlatayım: Alıntıladığım yerin sayfasını yazmayı unutmuşum ama kaynaklara ve sosyal medya sitelerine başvurursanız zaten hemen karşınız çıkıyor. “Bir yeri terk ettiğimizde orada bizden bir şey kalır. Ayrılmış olsak da orada kalırız. Ve içimizde bazı şeyler vardır ki, onları sadece oraya dönerek bulabiliriz. Çok kısa bir süreliğine de olsa, daha önce hayatımıza sahnelik eden bir yere gittiğimizde, ruhumuza yolculuk ederiz.” Şimdi bu satırlardan sonra gidip olay örgüsünü merak eder misiniz? Hadi ettiniz, bu satırların üzerine düşünmez misiniz? Kendinizi bu satırlarda bulmaz mısınız? Ben çok buldum mesela. En çok 6 Şubat depreminden sonra. Antakya’ya ne zaman gitsem onlarca, yüzlerce anı beni ziyaret etti. Anıları davet eden de terk ettiğim (ve aslında terk edemediğim)  pek çok yer. Bir insanın buralarda ruhuna yolculuk yapmaması imkânsız! Hem de nasıl yolculuklar bunlar! Düşünün ki, Antakya’da okuduğunuz bir okul olsun. Sağlam veya yıkılmış… Bilmem kaç yıl geçmiş aradan. O yıllardaki siz, binaya giriyorsunuz, çıkıyorsunuz, arkadaşlarınız var. Sevdiğiniz sevmediğiniz öğretmenleriniz var. Âşık olduğunuz bir kız var… Öyle akar gider içsel ruhsal yolculuk. Yazarın dediği gibi, “… Ve içimizde bazı şeyler vardır ki, onları sadece oraya dönerek bulabiliriz…”

Bir başka alıntı, sayfa 214’te: “İnsanın unutmadıkları, basit şeylerdir.” Çok sıradan gibi gözüken bu cümleyi de paylaşmak istedim sizlerle. Yukarda söz ettiğim durumu veya benzerini, başkasına anlattığınızda, o kişi için son derece basittir ve belki de anlatılmaya bile değmez. Oysa anlatan için öyle mi? Elbette basit değildir ve onun için çok değerlidir.

Bir diğer alıntı, sayfa 166’da:“Zaman, yalnızca ölüm sayesinde yaşayan bir zaman olur.” Harika bir cümle ve harika felsefi bir dokunuş! Benim için anlamına gelince: Düşünsenize dünya üzerinde hiçbir canlı yok. Ne insan, ne hayvan, ne bitki… Güneş doğuyor, batıyor ve aklınıza gelen her iklimsel olay cereyan ediyor. Dünya üzerinde her şey şimdiki gibi: dağlar, denizler, okyanuslar, ovalar, vadiler… Burada geçen zamana, zaman denebilir mi? Hadi dendi. “Yaşayan zaman” denilebilir mi? Denmez bana göre. Olsa olsa söz ettiğimiz, ölü bir zamandır. Canlıların dünya üzerindeki zaman dilimini ele alalım. Her şey doğuyor, yaşıyor ve bir süre sonra ölüyor. Sürekli bir devinim içinde doğa. Ölümlere rağmen ben böyle bir zamana, “yaşayan zaman” diyebilirim. Ölüme olan değişik felsefi bu bakışla, bu dokunuşla, insan; yakın çevresindeki ölümlerde, bir nebze teselli bulabilir. Bulmalı da.

Dört yüz on iki (412) sayfalık kitaptaki üç alıntıyı paylaştım sizlerle. Oysa kitapta onlarca, yüzlerce… üzerinde düşünülmesi gereken felsefi dokunuşlar var. Kitap bittiğinde, olay örgüsünün felsefeyle iyice karıldığını, yoğrulduğunu, mayalandığını ve ortaya bir başyapıt çıktığını görecek ve anlayacaksınız.

Kitap 2004 yılında yayımlanmış, 2013’te sinemaya uyarlanmış. Felsefenin öne geçtiği bir kitabı sinemaya uyarlamak, her babayiğit senaristin ve yönetmenin harcı değil bu arada.

 

KAYNAKLAR

 

  • Pascal Mercier, Lizbon’a Gece Treni, Çev. İlnur Özdemir, Sia Kitap, 46 Basım, Ekim 2025, İstanbul.

 

YORUMLAR

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

SON HABERLER